Haczedilemeyen Mallar ve Eşyalar Nelerdir? (İİK m.82)

Haczedilemeyen Mallar ve Eşyalar Nelerdir? (İİK m.82)

Hangi mallar haczedilemez? Ev eşyası, haline münasip ev, meslek aletleri, burs ve tazminatlar. İİK m.82 listesi ve haczedilmezlik şikâyeti sade anlatım.

Haczedilemeyen mallar, İcra ve İflas Kanunu’nun 82. maddesinde tek tek sayılmıştır. Bunların başında kişisel eşya ve ailenin ortak kullandığı tüm ev eşyası, borçlunun haline münasip evi, mesleğini sürdürmek için gerekli eşya, öğrenci bursları ve vücut veya sağlık zararları için ödenen tazminatlar gelir (İİK m.82). Amaç, borçlunun ve ailesinin asgari yaşam koşullarını korumaktır. Bu yazıda haczedilemeyen malları, istisnalarını ve haksız bir hacze karşı ne yapılabileceğini anlatıyoruz.

Haciz nedir, hangi mallar haczedilebilir?

Haciz, kesinleşmiş bir icra takibinde borçlunun mal, hak ve alacaklarına, borcun ödenmesini sağlamak amacıyla icra dairesince el konulmasıdır. Kural olarak borçlunun her türlü malı haczedilebilir; haczedilemeyen mallar istisnadır ve kanunda sayılmıştır.

Bazı gelirler ise tamamen değil kısmen haczedilebilir. Maaş, ücret ve emekli maaşları gibi gelirler bu gruptadır (İİK m.83). Bunları maaş haczi yazımızda ayrıca anlattık.

Haczedilemeyen mallar listesi (İİK m.82)

Kanunun saydığı başlıca haczedilemeyen mal ve haklar şunlardır:

Haczedilemeyen Kanundaki ifade ve sınırı
Ev eşyası ve kişisel eşya Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç; borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası (m.82/1-3)
Meslek eşyası Ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedeni çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli her türlü eşya (m.82/1-2)
Sanat ve meslek aletleri, küçük nakliye araçları Sanat ve mesleği için gerekli alet, edevat ve kitaplar; arabacı, kayıkçı, hamal gibi küçük nakliye erbabının geçimini sağlayan nakil vasıtaları (m.82/1-4)
Çiftçinin zorunlu malları Borçlu çiftçi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zorunlu arazi, çift hayvanları, nakil vasıtaları, ziraat aletleri (m.82/1-4)
Hayvan ve yem Borçlu ve ailesi için gerekliyse bir süt veren manda veya inek ya da üç keçi veya koyun ile üç aylık yem ve yataklıkları (m.82/1-5)
Yiyecek ve yakacak Borçlunun ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacakları; çiftçi ise gelecek mahsul için gerekli tohumluk (m.82/1-6)
Bağ, bahçe Bağ, bahçe, meyve veya sebze yetiştiricisinin geçimi için zorunlu bağ bahçe ve aletler (m.82/1-7)
Bazı maaş ve yardımlar Ordu ve zabıta hizmetlerinde malul olanlara bağlanan emeklilik maaşları ve ilgili maaşlar; yardım sandıklarınca hastalık, zaruret ve ölüm hâllerinde bağlanan maaşlar (m.82/1-9, 10)
Vücut zararı tazminatları Vücut veya sağlık üzerine verilen zararlar için zarar görene veya ailesine toptan ya da irat şeklinde ödenen paralar (m.82/1-11)
Ev Borçlunun haline münasip evi (m.82/1-12)
Burs Öğrenci bursları (m.82/1-13)
Devlet malları Devlet malları ile özel kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen mallar (m.82/1-1)

Ayrıca anneleri tarafından beslenmeye muhtaç yavrular annelerinden ayrı, anneleri de yavrularından ayrı haczedilemez (İİK m.83/b). Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan emekli aylıkları da kural olarak haczedilemez; nafaka borçları ve Kurum alacakları bunun istisnasıdır (5510 sayılı Kanun m.93).

Ev eşyası haczedilir mi? Televizyon, buzdolabı, bilgisayar

Kanun, eski metindeki “aynı amaçla kullanılan eşyanın birden fazla olması durumunda bunlardan biri” sınırlamasını kaldırmış ve korumayı genişletmiştir. Bugünkü metne göre borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez (İİK m.82/1-3).

Bu korumanın dışında kalanlar da açıkça yazılmıştır: para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler haczedilebilir.

Bir eşyanın “ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyası” mı yoksa “kıymetli şey” mi olduğu bazen tartışma konusu olabilir. Kanuna göre icra memuru, haczi istenen mal veya hakkın haczinin caiz olup olmadığını değerlendirip talebin kabulüne veya reddine karar verir (İİK m.82). Bu karara karşı icra mahkemesine şikâyet yolu açıktır.

Haline münasip ev nedir? Evim satılabilir mi?

Kanun, borçlunun haline münasip evini haczedilemez sayar (İİK m.82/1-12). “Haline münasip ev”, borçlunun ve ailesinin sosyal durumuna ve ihtiyacına uygun, onları barındırmaya yetecek konuttur.

Bu koruma mutlak değildir:

  • Değeri fazla olan ev: Evin değeri borçlunun ihtiyacını aşıyorsa ev haczedilerek satılır ve bedelinden borçlunun haline münasip bir ev alabileceği kısım kendisine bırakılır (İİK m.82).
  • Borç evin bedelinden doğmuşsa: Haline münasip ev, meslek eşyası, çiftçi malları, bağ bahçe gibi bazı bentlerdeki koruma, borç bu malın bedelinden doğmuşsa uygulanmaz (İİK m.82).

Bir evin borçlunun “haline münasip” olup olmadığı somut olayın koşullarına göre, gerektiğinde bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Bu korumanın kendiliğinden işlediğini düşünmeyin; haciz konulduysa süresinde şikâyet yoluna başvurmanız gerekir.

Dikkat

Meslek eşyası, çiftçi malları, bağ bahçe ve haline münasip ev için tanınan koruma, borç doğrudan bu malın bedelinden kaynaklanıyorsa uygulanmaz (İİK m.82). Örneğin evin satış bedeli için yapılan bir takipte, haline münasip ev itirazı sonuç vermeyebilir.

Meslek aracı ve iş aletleri haczedilebilir mi?

Kanun, iki grup meslek eşyasını korur (İİK m.82/1-2 ve 4):

  • Ekonomik faaliyeti sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli her türlü eşya,
  • Sanat ve mesleği için gerekli alet, edevat ve kitaplar ile arabacı, kayıkçı, hamal gibi küçük nakliye erbabının geçimini sağlayan nakil vasıtaları.

Değerli meslek eşyası için de “fazlası satılır” kuralı geçerlidir: Malın kıymeti fazlaysa bedelinden borçlunun ihtiyacını karşılayacak kısmı ona bırakılarak satılabilir (İİK m.82). Kişisel kullanılan bir otomobil kural olarak haczedilebilir; aracın mesleki zorunluluk taşıyıp taşımadığı somut olaya göre değerlendirilir.

Haczedilmezlikten önceden vazgeçilebilir mi?

Kanuna göre 82. ve 83. maddelerde yazılı mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar geçerli değildir (İİK m.83/a). Örneğin bir sözleşmeye konan “evimin ve eşyalarımın haczine şimdiden razıyım” türünden bir hüküm, icra haczi bakımından sonuç doğurmaz.

Yargıtay’ın yerleşik görüşüne göre borçlu bu korumadan ancak takip kesinleştikten sonra, haciz sırasında veya sonrasında açıkça vazgeçebilir. Bu nedenle haciz sırasında imzalatılmak istenen beyanlara dikkat etmek gerekir.

Haczedilemeyen mala haciz konulursa ne yapılır?

Haczedilemeyen bir mala haciz konulması, kanuna aykırı bir icra işlemidir ve şikâyet yoluyla icra mahkemesine götürülür. Şikâyet süresi, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gündür (İİK m.16).

  1. Haciz tutanağını isteyinHaczedilen malların listesini ve haczin tarihini gösteren tutanağın bir örneğini alın veya icra dosyasından inceleyin.
  2. Hangi bende dayandığınızı belirleyinMalın İİK m.82'nin hangi bendine girdiğini (ev eşyası, meslek eşyası, haline münasip ev, burs vb.) tespit edin.
  3. Belgelerinizi toplayınÖrneğin mesleğinizi gösteren belgeler, aile nüfus kaydı, evin büyüklüğü ve ihtiyacınızı gösteren bilgiler, burs veya tazminat ödemesine ilişkin kayıtlar.
  4. 7 gün içinde şikâyet edinHaczi öğrendiğiniz tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet dilekçesi verin.

Banka hesabına konulan hacizlerde de aynı yol izlenir; hesaba yatan maaş, burs veya emekli aylığı gibi paralar için yapılabilecekleri banka hesabına haciz yazımızda anlattık.

Haciz sırasında haklarım nelerdir?

Haciz işlemi de kanundaki kurallara bağlıdır. Bilmeniz gereken başlıca noktalar şunlardır:

  • Gece haczi: Güneşin batmasından bir saat sonra ile doğmasından bir saat önceye kadar olan sürede takip işlemleri kural olarak yapılamaz. Tatil günlerinde ise haciz ve tebligat yapılabilir. Borçlunun mal kaçırdığı anlaşılırsa gece vakti de haciz yapılabilir (İİK m.51).
  • Haciz tutanağı: Taşınır mal haczinde mahallinde bir tutanak tutulur; tutanakta haczin günü ve saati, haczedilen mallar, takdir edilen değerleri ve varsa üçüncü kişilerin iddiaları yazılır (İİK m.102).
  • Başkasına ait mallar: Evde bulunan bir malın size değil başkasına (örneğin bir aile bireyine veya üçüncü bir kişiye) ait olduğu iddia edilirse bu durum tutanağa geçirilir. Haczi öğrenen borçlu veya üçüncü kişi, öğrenmeden itibaren 7 gün içinde istihkak iddiasında bulunmazsa aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybeder (İİK m.96).

Haciz sırasında haczedilemeyen eşyalarınız olduğunu memura belirtmeniz ve bunun tutanağa yazılmasını istemeniz, daha sonra yapacağınız şikâyette yararlı olabilir.

Ne zaman avukata danışmak gerekir?

Oturduğunuz eve, mesleğinizi yürüttüğünüz araç veya aletlere haciz konulduysa, bir eşyanın “kıymetli şey” sayılıp sayılmadığı tartışmalıysa ya da haciz sırasında sizden bir beyan imzalamanız istendiyse bir avukattan görüş almak yerinde olur. Şikâyet süresinin 7 gün olduğunu unutmayın. Takibin henüz başında iseniz ödeme emri geldiğinde neler yapılabileceğini de inceleyebilirsiniz. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Evdeki eşyalar haczedilir mi?

Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez (İİK m.82/1-3).

Oturduğum ev haczedilebilir mi?

Kanun, borçlunun haline münasip evini haczedilemez sayar. Ancak evin değeri fazlaysa ev haczedilerek satılabilir ve bedelin borçlunun haline uygun bir ev alabileceği kısmı ona bırakılır. Borç evin bedelinden doğmuşsa bu koruma uygulanmaz (İİK m.82).

Arabam haczedilebilir mi?

Araç kural olarak haczedilebilir. Ancak ekonomik faaliyeti sermayeden çok bedeni çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli eşya ile küçük nakliye erbabının geçimini sağlayan nakil vasıtaları haczedilemez (İİK m.82/1-2 ve 4). Her olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Haczedilemeyen mala haciz konulursa ne yapmalıyım?

Haczi öğrendiğiniz tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla başvurabilirsiniz (İİK m.16). Haczedilemezlikten önceden vazgeçtiğinize dair anlaşmalar geçersizdir (İİK m.83/a).

Dayanak mevzuat ve kaynaklar

Av. Arb. Burcu Benli YörükAvukat ve Arabulucu, BB Hukuk Bürosu
Mesleki profil

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.

İcra ve İflas Hukuku

Görüşme ve bilgi talepleri

Dosyanızla ilgili görüşme talebinizi iletişim sayfasındaki form, telefon veya e-posta yoluyla iletebilirsiniz.

İletişime geçin