Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası, birden fazla kişinin ortak olduğu bir malın aynen bölünerek ya da satılıp bedeli paylaştırılarak ortaklığın sona erdirilmesi için açılan davadır (TMK m.698-699). Paydaşlardan her biri bu davayı açabilir; diğer ortakların rızası gerekmez. Dava sulh hukuk mahkemesinde görülür ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. 2026’da miras kalan taşınmazların satışında mirasçılara özel bir ilk artırma usulü getirilmiştir. Bu yazıda davanın şartlarını, işleyişini ve yeni düzenlemeyi anlatıyoruz.
Ortaklığın giderilmesi davası nedir?
Bir taşınmazın tapuda birden fazla kişi adına kayıtlı olması, uygulamada “hisseli tapu” olarak bilinir. Bu ortaklık iki şekilde olabilir:
- Paylı mülkiyet: Her ortağın payı bellidir (ör. 1/2, 1/4). Her paydaş kendi payını kural olarak tek başına satabilir.
- Elbirliği (iştirak halinde) mülkiyet: Ortakların belirlenmiş payları yoktur; her birinin hakkı malın tamamına yaygındır. Miras bırakanın ölümünden sonra mirasçılar arasındaki miras ortaklığı bunun en yaygın örneğidir (TMK m.701).
Ortaklar malın nasıl kullanılacağı veya paylaşılacağı konusunda anlaşamazsa, ortaklığın mahkeme kararıyla sona erdirilmesi gündeme gelir. “İzale-i şuyu”, bu davanın eski hukuktan gelen adıdır.
Ortaklığın giderilmesini kimler isteyebilir?
Kanuna göre hukuki bir işlem gereğince veya paylı malın sürekli bir amaca özgülenmiş olması sebebiyle paylı mülkiyeti devam ettirme yükümlülüğü bulunmadıkça, paydaşlardan her biri malın paylaşılmasını isteyebilir (TMK m.698). Paylaşmayı isteme hakkı, hukuki bir işlemle en çok on yıllık süreyle sınırlandırılabilir; taşınmazlarda bu tür sözleşmeler resmi şekle bağlıdır. Uygun olmayan bir zamanda paylaşma isteminde bulunulamaz.
Miras ortaklığında da mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça, her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir. Her mirasçı, terekedeki belirli malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasını sulh mahkemesinden isteyebilir (TMK m.642).
Yargıtay’ın yerleşik görüşüne göre davada tapudaki bütün paydaşların yer alması gerekir. Tapuda kayıtlı paydaşlardan biri ölmüşse onun mirasçılarının da davaya dahil edilmesi ve bu amaçla mirasçılık belgesi (veraset ilamı) sunulması gerekir. Taraf teşkili sağlanmadan davanın esasına girilmez.
Dava nasıl açılır?
- Tapu ve mirasçılık bilgilerini toplayınTaşınmazın güncel tapu kaydı alınır. Tapuda ölmüş paydaş varsa mirasçılık belgesi edinilir; tüm paydaşların kimlik ve adres bilgileri belirlenir.
- Arabulucuya başvurunOrtaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (HUAK m.18/B). Taraflar taşınmazın paylaşılması veya satışı konusunda anlaşırsa, anlaşma belgesine taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınır.
- Sulh hukuk mahkemesinde dava açınAnlaşma sağlanamazsa, son tutanak eklenerek dava açılır. Paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi davalarına değere bakılmaksızın sulh hukuk mahkemeleri bakar (HMK m.4/1-b). Ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek bu davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.12).
- Yargılama ve keşifMahkeme genellikle keşif yapar, bilirkişiden taşınmazın değeri ve bölünüp bölünemeyeceği konusunda rapor alır.
- Karar ve uygulamaAynen bölme kararı tapuda uygulanır; satış kararı verilirse satış, satış memurluğu (icra dairesi) tarafından açık artırmayla yapılır ve bedel paylar oranında dağıtılır.
Mahkeme malı nasıl paylaştırır?
Paylaşma, malın aynen bölüşülmesi veya pazarlık ya da artırmayla satılarak bedelinin bölüşülmesi biçiminde gerçekleşir. Paylaşma biçiminde uyuşma sağlanamazsa, paydaşlardan birinin istemi üzerine hâkim malın aynen bölünerek paylaştırılmasına karar verir; bölünen parçaların değerleri birbirine denk düşmezse, eksik değerdeki parçaya para eklenerek denkleştirme sağlanır (TMK m.699).
Kanunun öncelik verdiği yoldur. Örneğin geniş bir arsa, imar durumu elverişliyse paydaşlar arasında parsellere bölünebilir. Yargıtay'ın yerleşik görüşüne göre mahkeme satışa karar vermeden önce aynen bölmenin mümkün olup olmadığını araştırmalıdır.
Bölme istemi durum ve koşullara uygun görülmezse ve özellikle mal önemli bir değer kaybına uğramadan bölünemiyorsa açık artırmayla satışa hükmolunur. Tek bir daire gibi bölünmesi mümkün olmayan taşınmazlarda genellikle bu yola gidilir. Satışın yalnızca paydaşlar arasında yapılması, bütün paydaşların rızasına bağlıdır (TMK m.699).
Miras paylaşımında hâkim, mirasçılardan birinin istemi üzerine terekenin tamamını ve her bir malı göz önünde tutarak, olanak varsa taşınmazlardan her birinin tamamının bir mirasçıya verilmesi suretiyle paylaştırma yapar ve değer farkları para ödenmesiyle denkleştirilir (TMK m.642/2). Paylaşmanın derhal yapılması malın veya terekenin değerini önemli ölçüde azaltacaksa, sulh hâkimi mirasçılardan birinin istemi üzerine paylaşmanın ertelenmesine karar verebilir (TMK m.642/3).
2026’da miras kalan taşınmazlarda ne değişti?
31 Temmuz 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun'la İcra ve İflas Kanunu'nun 114. maddesine yeni bir kural eklendi: Tüm maliklerin miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlarda ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilirse, yapılacak açık artırmalarda birinci artırma sadece malik olan mirasçılar arasında yapılır. Bu usul bir defaya mahsus uygulanır. Değişiklik, yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı yapılmış açık artırmalara uygulanmaz.
Bu düzenlemeyle, miras kalan bir evin ya da arsanın satışında önce mirasçılara, taşınmazı kendi aralarında artırmaya katılarak edinme imkânı tanınmıştır. Kanun, mirasçılar arasındaki birinci artırmada elektronik satış portalında verilecek tekliflerin muhammen kıymetin (tahmini değerin) tamamını geçmesi gerektiğini öngörür. Birinci artırmada sonuç alınamazsa ikinci artırmaya geçilir ve ikinci artırma genel kurallara göre yapılır (İİK m.114).
Bu kuralın uygulanabilmesi için iki şartın birlikte bulunması gerekir: Taşınmazın tüm maliklerinin payını miras yoluyla edinmiş olması ve mirasçılar dışında hiçbir üçüncü kişinin taşınmazda mülkiyet payı bulunmaması. Örneğin mirasçılardan biri payını bir yabancıya satmışsa, bu özel usul uygulanmaz.
Dava ne kadar sürer ve masrafları kim öder?
Ortaklığın giderilmesi davasının süresi; paydaş sayısına, tebligat sorunlarına, mirasçılık belgesi alınması gereken paydaşların bulunup bulunmadığına ve bilirkişi incelemesine göre değişir. Paydaş sayısı fazla olan veya paydaşlardan bazılarının yurt dışında yaşadığı dosyalarda süreç uzayabilir.
Yargılama giderlerinin ve satış masraflarının paydaşlar arasında nasıl paylaştırılacağı mahkeme kararında belirlenir; kesin miktar somut dosyaya göre değişir. Arabuluculuk aşamasında anlaşma sağlanması, hem süreyi hem de masrafları önemli ölçüde azaltabilir. Arabuluculuk sürecinin işleyişini kira uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk yazımızda anlattık; aynı kurallar ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında da geçerlidir.
Ortak taşınmaz bir kat mülkiyetine tabi apartman dairesiyse ve aidat borcu birikmişse, aidat ödemeyen kat maliki yazımızdaki bilgiler de işinize yarayabilir. Ortak taşınmaz kiradaysa, kiracıyla ilişkiler bakımından kiracı nasıl çıkarılır yazımızı okuyabilirsiniz.
Dava açmadan önce pay satılabilir mi?
Ortaklığın giderilmesi davası tek seçenek değildir. Paylı mülkiyette her paydaş kendi payı bakımından malik hak ve yükümlülüklerine sahiptir; pay devredilebilir, rehnedilebilir ve alacaklılar tarafından haczettirilebilir (TMK m.688). Yani paydaş, payını diğer paydaşlara veya üçüncü bir kişiye satarak ortaklıktan çıkabilir.
Ancak payın üçüncü kişiye satılması halinde diğer paydaşlar önalım (şufa) hakkını kullanabilir (TMK m.732). Yapılan satış, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir. Önalım hakkı, satışın hak sahibine bildirildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde satışın üzerinden bir yıl geçmekle düşer (TMK m.733). Önalım hakkı alıcıya karşı dava açılarak kullanılır (TMK m.734).
Elbirliği mülkiyetinde ise durum farklıdır. Kanunda veya sözleşmede aksine hüküm yoksa, gerek yönetim gerek tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermesi gerekir (TMK m.702). Miras ortaklığı devam ederken bir mirasçının taşınmazdaki “payını” tapuda tek başına satması bu nedenle kural olarak mümkün değildir. Elbirliği mülkiyeti; malın devri, topluluğun dağılması veya paylı mülkiyete geçilmesiyle sona erer (TMK m.703). Mirasçılar anlaşarak elbirliği mülkiyetini paylı mülkiyete dönüştürebilir; anlaşamazlarsa ortaklığın giderilmesi davası gündeme gelir.
Önalım hakkına ilişkin kurallarda 2025 yılı sonunda 7571 sayılı Kanunla bazı değişiklikler yapıldığından, pay satışı planlanıyorsa güncel metnin dikkate alınması önemlidir. Örneğin cebri artırmayla yapılan satışlarda önalım hakkının kullanılamayacağı kanunda açıkça düzenlenmiştir (TMK m.733).
Taraflar arasında anlaşma ihtimali varsa, taşınmazın birlikte satılması veya bir paydaşın diğerlerinin paylarını satın alması gibi çözümler arabuluculuk aşamasında da konuşulabilir. Bu tür anlaşmalar, uzun süren yargılama ve icra satışı sürecine göre daha hızlı ve daha az masraflı olabilir.
Ne zaman avukata danışmak gerekir?
Ortaklığın giderilmesi davasında taraf teşkilinin eksiksiz sağlanması, mirasçılık belgelerinin temini, aynen bölmenin mümkün olup olmadığının değerlendirilmesi ve 2026’da getirilen mirasçılara özel artırma usulünün dosyaya uygulanıp uygulanmayacağı, sonucu doğrudan etkileyen konulardır. Paydaşlardan birinin taşınmazı tek başına kullanması halinde ecrimisil (haksız işgal tazminatı) gibi ilave talepler de gündeme gelebilir.
Miras kalan bir evin mirasçılar arasında satışı için Miras Kalan Ev Nasıl Satılır? Ortaklığın Giderilmesi ve 2026’da Mirasçılar Arası İlk Artırma yazımıza da bakabilirsiniz.
Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ortaklığın giderilmesi davası nedir?
Birden fazla kişinin ortak olduğu bir taşınır veya taşınmazda ortaklığın sona erdirilmesi için açılan davadır. Mahkeme malı aynen bölerek paylaştırır, bu mümkün değilse açık artırmayla satarak bedeli paylar oranında dağıtır (TMK m.699).
Hisseli tapuda diğer ortaklar istemese de satış yapılabilir mi?
Paylı mülkiyeti devam ettirme yükümlülüğü yoksa paydaşlardan her biri paylaşma isteyebilir. Uyuşma sağlanamazsa mahkeme önce aynen bölmeyi değerlendirir; uygun değilse diğer paydaşlar istemese de açık artırmayla satışa karar verilebilir (TMK m.698-699).
Ortaklığın giderilmesi davasında arabuluculuk zorunlu mu?
Evet. Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (HUAK m.18/B).
Miras kalan evin satışında mirasçıların önceliği var mı?
31 Temmuz 2026'dan itibaren, tüm maliklerin miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişinin payı bulunmayan taşınmazlarda, satış kararından sonraki birinci artırma yalnızca malik mirasçılar arasında ve bir defaya mahsus olmak üzere yapılır. Bu tarihten önce ilanı yapılmış artırmalarda eski hükümler uygulanır (İİK m.114).
Dayanak mevzuat ve kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.