İş arama izni, belirsiz süreli iş sözleşmesi bildirim süresine (ihbar süresine) uyularak sona erdirildiğinde, işverenin bu süre boyunca işçiye yeni bir iş bulması için vermek zorunda olduğu izindir. İş Kanunu m.27’ye göre bu izin günde iki saatten az olamaz, iş saatleri içinde verilir ve ücretlidir; işçi isterse saatleri birleştirip toplu kullanabilir. Bu yazıda iş arama izninin hangi durumlarda doğduğunu, nasıl kullanıldığını ve verilmezse ne olacağını anlatıyoruz.
İş arama izni nedir, dayanağı nedir?
Belirsiz süreli bir iş sözleşmesini sona erdirmek isteyen taraf, bunu karşı tarafa önceden bildirmek zorundadır. Sözleşme, bildirimden sonra işçinin kıdemine göre iki, dört, altı veya sekiz hafta geçince feshedilmiş sayılır (4857 m.17). Bu süreye günlük dilde “ihbar süresi”, kanunda “bildirim süresi” denir. Sürelerin ayrıntısı için ihbar tazminatı ve ihbar süreleri yazımıza bakabilirsiniz.
Bildirim süresi boyunca iş sözleşmesi devam eder: işçi çalışır, işveren ücret öder. Kanun, işçinin bu dönemde yeni bir iş bulabilmesi için ona özel bir izin hakkı tanımıştır. İş Kanunu m.27’nin ilk cümlesi şöyledir:
“Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur.”
İş Kanunu kapsamı dışında kalan çalışanlar için Türk Borçlar Kanunu’nda da benzer bir kural vardır (TBK m.421).
İş arama izni hangi durumlarda doğar?
Kanun, iş arama iznini “bildirim süreleri içinde” verilecek bir izin olarak düzenlemiştir. Bu nedenle iznin doğması için ortada işlemeye başlamış bir bildirim süresi olmalıdır.
İşveren bildirimli fesih yaparsa iş arama izni doğar. Bu, iznin en tipik görüldüğü durumdur.
İşçi istifa ederse ne olacağı sık sorulur. Kanun metni izni yalnız işverenin feshine bağlamamış, bildirim süresinden söz etmiştir. Uygulamada yaygın görüş, bildirim süresine uyarak istifa eden işçinin de bildirim süresi boyunca iş arama iznine hakkı olduğu yönündedir. Bununla birlikte somut olayın koşulları önem taşıyabileceğinden, istifa dilekçesini vermeden önce durumunuzu değerlendirmeniz yararlı olur. İstifanın diğer sonuçları için istifa eden işçi kıdem tazminatı alır mı? yazımıza bakabilirsiniz.
Bildirim süresinin hiç işlemediği durumlarda iş arama izni de söz konusu olmaz:
| Sözleşmenin sona erme şekli | İş arama izni |
|---|---|
| İşverenin bildirim süresine uyarak feshi | Var (4857 m.27) |
| İşçinin bildirim süresine uyarak istifası | Yaygın görüşe göre var |
| Haklı nedenle derhal fesih (işçi veya işveren tarafından) | Yok; bildirim süresi işlemez (4857 m.24, m.25) |
| Deneme süresi içinde fesih | Yok; bildirim süresi aranmaz (4857 m.15) |
| Belirli süreli sözleşmenin süresinin dolması | Yok; bildirim süresi belirsiz süreli sözleşmeler içindir (4857 m.17) |
| İşverenin bildirim süresi ücretini peşin ödeyerek feshi | Yaygın görüşe göre ayrıca istenemez (aşağıda) |
İş arama izni günde kaç saat, ücretli mi?
İş Kanunu m.27’ye göre iş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz. İki saat bir alt sınırdır; işveren daha fazlasını verebilir, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle daha uzun süre öngörülebilir.
İzin iş saatleri içinde verilmelidir. Mesai bittikten sonraki saatleri “iş arama izni” diye göstermek kanunun amacına uymaz; çünkü iş görüşmeleri genellikle mesai saatlerinde yapılır.
İzin ücretlidir: kanun, iznin “ücret kesintisi yapmadan” verileceğini açıkça söyler. İzinde geçen saatler için işçinin maaşından kesinti yapılamaz, bu saatler için ayrıca çalışma da istenemez.
Ayrıca işverenin feshinde bildirim süresi ve iş arama izni, yıllık ücretli izinle iç içe giremez (4857 m.59). Yani işveren, işçinin kullanmadığı yıllık izni bildirim süresinin içine sıkıştırıp iş arama iznini de aynı günlere denk getirerek bu hakları kullandırmış sayılamaz. Yıllık izin hakları için yıllık izin kaç gün? yazımıza bakabilirsiniz.
İzin saatini kim seçer?
Kanun, günlük iki saatin günün hangi saatlerinde kullanılacağını açıkça düzenlememiştir. Uygulamada yaygın kabul, saatlik kullanımda zamanı kural olarak işverenin, yönetim hakkına (işyerini düzenleme yetkisine) dayanarak belirleyeceği yönündedir. Ancak işveren bu yetkiyi, iznin amacını boşa çıkaracak biçimde kullanmamalıdır. Borçlar Kanunu da izin saatleri ve günlerinin belirlenmesinde işyerinin ve işçinin haklı menfaatlerinin göz önünde tutulacağını söyler (TBK m.421).
Pratikte en sağlıklı yol, izin saatlerinin işçiyle konuşularak, iş görüşmelerine gidilebilecek saatlere denk getirilmesidir. İşçinin belirli bir gün için görüşme randevusu varsa bunu işverene önceden bildirmesi, olası anlaşmazlıkları azaltır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun basına da yansıyan kararına göre, iş arama izninden yararlanmak işçinin talep etmesi şartına bağlı değildir; işveren izni kendiliğinden vermek zorundadır ve bu konuda takdir hakkı yoktur. İşçinin talebi yalnızca iznin kullanılma şekli ve zamanı bakımından önem taşır.
İş arama izni toplu kullanılabilir mi, ne zaman bildirilmeli?
Evet. Kanuna göre işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir (4857 m.27). Örneğin her gün iki saat yerine, biriken saatleri bildirim süresinin sonundaki günlerde tam gün izin olarak kullanabilir.
Toplu kullanım için kanun iki şart arar:
- Son günlere denk getirinToplu izin, işten ayrılacağınız günden önceki günlere rastlatılmalıdır. Yani izin bildirim süresinin sonuna yerleştirilir; sözleşmenin sona erme tarihi değişmez.
- İşverene bildirinToplu kullanmak istediğinizi işverene bildirmeniz gerekir. Kanun belirli bir bildirim süresi öngörmez; ancak ispat açısından bildirimi yazılı ve bildirim süresinin başında, mümkün olduğunca erken yapmanız güvenli olur.
- Kayıt tutunBildiriminizin ve işverenin cevabının bir örneğini saklayın; toplu izin günlerinin hangi tarihlere denk geldiği sonradan tartışma konusu olabilir.
Kanunda toplu kullanım için işverenin onayı aranmamıştır; şartlara uygun bildirimde bulunan işçinin bu talebini işverenin reddedemeyeceği uygulamada yaygın olarak kabul edilir. İşveren ise işçiyi izni toplu kullanmaya zorlayamaz; toplu kullanım işçinin tercihidir.
İş arama izni verilmezse veya izinde çalıştırılırsa ne olur?
Kanun bu iki durum için ayrı yaptırımlar öngörmüştür (4857 m.27):
“İşveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücret işçiye ödenir.”
“İşveren, iş arama izni esnasında işçiyi çalıştırır ise işçinin izin kullanarak bir çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder.”
Yani izin verilmeyen veya eksik verilen saatlerin ücreti işçiye ödenir; izin saatlerinde çalıştırılan işçiye ise, izin ücretine ek olarak çalıştırıldığı sürenin ücreti yüzde yüz zamlı ödenir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun basına yansıyan kararında, bildirim süresi boyunca iş arama izni kullandırılmadan tam gün çalıştırılan işçi bakımından yüzde yüz zamlı ücret hükmünün uygulanması gerektiği kabul edilmiştir.
Bu alacakların tutarı işçinin ücretine ve kullandırılmayan saatlere göre somut dosyada belirlenir. İş arama izni alacağı, diğer işçilik alacakları gibi dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuğa tabidir. Feshin geçerliliği tartışılıyorsa işe iade davası şartları ve süreleri yazımız da yol gösterebilir.
İhbar süresi peşin ödenirse iş arama izni ücreti istenebilir mi?
İşveren, bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek iş sözleşmesini hemen feshedebilir (4857 m.17). Bu durumda işçi bildirim süresini çalışarak geçirmez; sözleşme fesih anında sona erer.
Uygulamada yaygın görüş, bu hâlde fiilen işleyen bir bildirim süresi bulunmadığı için işçinin ayrıca iş arama izni ücreti isteyemeyeceği yönündedir. Aynı düşünceyle, işveren bildirim süresine hiç uymadan fesih yapıp ihbar tazminatı ödediğinde de ayrıca iş arama izni ücreti doğmadığı kabul edilir. Ancak bildirim süresinin bir kısmı çalıştırılıp kalanı peşin ödenmiş gibi karma durumlarda değerlendirme dosyaya göre değişebilir.
İş arama izninde işe gitmemek mümkün mü?
İş arama izni, bildirim süresinde çalışma yükümlülüğünü tamamen ortadan kaldırmaz. Saatlik kullanımda işçi, izin saatleri dışında çalışmaya devam eder; toplu kullanımda ise yalnız biriken saatlerin karşılığı kadar gün izinli sayılır.
Bildirim süresi devam ederken, iş arama izninin kapsamını aşacak şekilde ve işverene haber vermeden işe gelmemek devamsızlık olarak değerlendirilebilir ve işçi aleyhine sonuçlar doğurabilir. İşçinin bildirim süresine uymadan işi bırakması hâlinde ise işveren ihbar tazminatı talep edebilir (4857 m.17). Toplu kullanım istiyorsanız bunu yazılı olarak bildirin; işverenin devamsızlık nedeniyle fesih hakkı için devamsızlık nedeniyle fesih yazımıza bakabilirsiniz.
İzne çıkmadan önce saati işverenle konuşmanız ve izni yazılı kayda geçirmeniz ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda işinizi kolaylaştırır. İşveren izni hiç vermiyorsa bunu da yazılı olarak bildirmek, alacak talebinin ispatına yardımcı olur.
Ne zaman avukata danışmak gerekir?
İşveren iş arama iznini hiç vermiyor, eksik veriyor ya da izin saatlerinde sizi çalıştırıyorsa; toplu kullanım talebiniz reddediliyorsa veya ihbar süresinin peşin ödenip ödenmediği, feshin hangi türde yapıldığı belirsizse hak kaybı yaşamamak için durumu erken değerlendirmek önemlidir. İşveren açısından da bildirim süresinin ve iş arama izninin usulüne uygun planlanması, sonradan doğabilecek alacak taleplerinin önüne geçer.
Kıdem ve ihbar haklarınızı birlikte değerlendirmek için kıdem tazminatı şartları yazımıza da göz atabilirsiniz. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İş arama izni günde kaç saat?
Kanuna göre iş arama izni günde iki saatten az olamaz (İş K. m.27). İki saat alt sınırdır; işveren daha fazlasını verebilir.
İş arama izni ücretli mi?
Evet. İzin iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapılmadan verilir. İzinde geçen saatler için maaştan kesinti yapılamaz.
İstifa eden işçiye iş arama izni verilir mi?
Kanun, izni yalnız işverenin feshine bağlamamış, "bildirim süreleri içinde" verileceğini söylemiştir. Uygulamada yaygın görüş, bildirim süresine uyarak istifa eden işçinin de bu izne hakkı olduğu yönündedir. Haklı nedenle derhal fesihte ise bildirim süresi olmadığından iş arama izni de yoktur.
İş arama izni toplu kullanılabilir mi?
Evet, işçi isterse izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Bunun için izni işten ayrılacağı günden önceki günlere denk getirmesi ve durumu işverene bildirmesi gerekir (İş K. m.27).
İhbar süresi peşin ödenirse iş arama izni ücreti alınır mı?
Uygulamadaki yaygın görüşe göre işveren bildirim süresinin ücretini peşin ödeyip sözleşmeyi hemen sona erdirmişse, çalışılan bir bildirim süresi olmadığı için ayrıca iş arama izni ücreti istenemez.
İş arama izni verilmezse ne olur?
İzin hiç verilmez veya eksik verilirse o süreye ilişkin ücret işçiye ödenir. İşveren izin sırasında işçiyi çalıştırırsa, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder (İş K. m.27).
Dayanak mevzuat ve kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.