İcra Dosyası Ne Zaman Düşer? İşlemden Kaldırma ve Zamanaşımı

İcra Dosyası Ne Zaman Düşer? İşlemden Kaldırma ve Zamanaşımı

İcra dosyası ne zaman düşer? Bir yıl işlem yapılmayan dosyanın işlemden kaldırılması, haczin düşmesi, ilamlı takipte 10 yıllık zamanaşımı ve borcun akıbeti.

İcra dosyasının “düşmesi” denilen durum, hukuken çoğu zaman dosyanın işlemden kaldırılmasıdır. Ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde haciz istenmezse haciz isteme hakkı düşer ve dosya işlemden kaldırılır (İİK m.78). Ancak bu, borcun sona erdiği anlamına gelmez; alacaklı dosyayı yenileyebilir. Borcun gerçekten takip edilemez hâle gelmesi ise zamanaşımına bağlıdır: Mahkeme kararına dayalı takiplerde süre son işlemden itibaren on yıldır (İİK m.39); ilamsız takiplerde ise alacağın kendi zamanaşımı süresi her takip işleminden sonra yeniden başlar (TBK m.157). Bu yazıda bu kavramları ayrı ayrı açıklıyoruz.

“Dosya düştü” ne demek? Üç farklı durum

Uygulamada “dosya düştü” sözü birbirinden farklı üç durumu anlatmak için kullanılır:

Durum Ne olur? Borç sona erer mi?
Dosyanın işlemden kaldırılması Bir yıl içinde haciz istenmezse dosya işlemden kaldırılır (İİK m.78) Hayır, alacaklı yenileyebilir
Haczin düşmesi Haczedilen malın satışı süresinde istenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar (İİK m.106, m.110) Hayır, yalnızca o haciz kalkar
Zamanaşımı Süre dolmuşsa borçlu icra mahkemesinde zamanaşımını ileri sürerek takibin durdurulmasını isteyebilir (İİK m.33/a, m.71) Borç cebren takip edilemez hâle gelir; borçlunun ileri sürmesi gerekir

Dosyanın işlemden kaldırılması: bir yıllık haciz süresi

Kanuna göre haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren bir yıl geçmekle düşer (İİK m.78). Bu sürenin hesabında şu dönemler sayılmaz:

  • Borçlunun itirazı veya açılan bir dava varsa, itirazın veya davanın yapıldığı tarihten hükmün kesinleşmesine kadar geçen süre,
  • Alacaklı ile borçlu icra dairesinde taksit sözleşmesi yapmışsa, sözleşmenin ihlaline kadar geçen süre.

Haciz talebi bu kanuni süre içinde yapılmazsa veya geri alındıktan sonra bu süre içinde yenilenmezse dosya işlemden kaldırılır (İİK m.78).

İşlemden kaldırılan dosya kesin olarak kapanmış değildir. Alacaklı yenileme talebinde bulunabilir. Yeniden haciz istenebilmesi için yenileme talebinin borçluya tebliğ edilmesi gerekir. İlama dayanmayan takiplerde yenileme talebi üzerine yeniden harç alınır; yenileme masraf ve harçları borçluya yüklenmez (İİK m.78).

Haczin düşmesi: satış isteme süresi

Bir malınız haczedildiyse, alacaklının o malın satışını belirli bir süre içinde istemesi gerekir. Kanuna göre alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczedilen malın satışını isteyebilir; borçlunun üçüncü kişilerdeki alacakları da bu kurala tabidir (İİK m.106). Bir yıllık süre içinde satışı istenip de artırmada satılamayan mal için, satış isteyen alacaklı bakımından süre bir yıl daha uzar (İİK m.106).

Satış kanuni süre içinde istenmezse veya talep geri alınıp süresinde yenilenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar. Satış talebi yalnızca bir defa geri alınabilir (İİK m.110). Satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin peşin yatırılması zorunludur; yatırılmazsa talep yapılmamış sayılır (İİK m.106).

Borçlu ile alacaklının icra dairesinde yaptığı taksit sözleşmesi süresince bu süreler işlemez; ancak sözleşmelerin toplam süresi on yılı aşarsa süreler aştığı tarihten itibaren kaldığı yerden işler (İİK m.111).

Haczin düşmesi yalnızca o mal üzerindeki haczi ortadan kaldırır. İcra dosyası ve borç devam eder; alacaklı süresi içinde yeniden haciz isteyebilir.

İcra takibinde zamanaşımı: ilamlı ve ilamsız takip

Zamanaşımı, bir alacağın kanunda belirlenen süre içinde istenmemesi nedeniyle cebren takip edilemez hâle gelmesidir. Takibin türüne göre kurallar farklıdır.

Mahkeme kararına (ilama) dayalı takip: Kanuna göre ilama dayalı takip, son işlem üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (İİK m.39). Yani dosyada en son yapılan icra işleminden itibaren on yıl hiçbir işlem yapılmazsa zamanaşımı dolar.

Noter senedine dayalı takip: Senedin niteliğine göre Borçlar Kanunu veya Ticaret Kanunu’nda belirlenen zamanaşımı süreleri uygulanır (İİK m.39).

İlamsız takip: Bu takiplerde İİK’da ayrı bir süre yoktur; takip konusu alacağın kendi zamanaşımı süresi uygulanır. Örneğin Borçlar Kanunu’na göre kanunda aksine hüküm yoksa her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146); kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi dönemsel edimler ile bazı alacaklar için süre beş yıldır (TBK m.147).

Kambiyo senetleri: Ticaret Kanunu’ndaki özel süreler uygulanır. Örneğin bonoyu düzenleyene karşı istemler vadeden itibaren üç yılda (TTK m.749, m.779), çekte hamilin başvurma hakları ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.814).

İcra takibi zamanaşımını keser mi?

Evet. Alacaklının icra takibinde bulunması zamanaşımını keser (TBK m.154). Kesilmeyle yeni bir süre işlemeye başlar (TBK m.156). İcra takibiyle kesilen zamanaşımı, alacağın takibine ilişkin her işlemden sonra yeniden işlemeye başlar (TBK m.157).

Bu nedenle aktif şekilde işlem yapılan bir icra dosyasında zamanaşımı çoğu zaman dolmaz. Zamanaşımı tartışması genellikle, dosyada uzun süre hiçbir işlem yapılmadığında gündeme gelir. Hangi işlemin zamanaşımını kesen bir “takip işlemi” sayılacağı konusu somut olaya göre değerlendirilir; bu nedenle dosyadaki işlemlerin tarihlerini tek tek incelemek gerekir.

Ayrıca borç bir senetle ikrar edilmiş veya bir mahkeme ya da hakem kararına bağlanmışsa, kesilmeden sonra işleyen yeni süre her zaman on yıldır (TBK m.156).

Dikkat

Dosyanın işlemden kaldırılmış olması, zamanaşımının dolduğu anlamına gelmez. Zamanaşımı süresi, son geçerli takip işleminden itibaren ve alacağın türüne göre ayrıca hesaplanmalıdır.

Zamanaşımı nasıl ileri sürülür?

Zamanaşımı kendiliğinden uygulanmaz. Bu kural hem borçluyu hem alacaklıyı ilgilendirir. Kanuna göre zamanaşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden göz önüne alamaz (TBK m.161). Bu nedenle borçlunun zamanaşımını icra mahkemesinde ileri sürmesi gerekir:

  1. Takip türünü belirleyinTakip ilamlı mı, ilamsız mı, kambiyo senedine mi dayanıyor? Zamanaşımı süresi ve başvuru yolu buna göre değişir.
  2. Son işlemi tespit edinDosyadaki son takip işleminin tarihini icra dosyasından öğrenin.
  3. İlamlı takipteİlamın zamanaşımına uğradığı iddiası icra mahkemesince resmi belgelere göre incelenerek icranın geri bırakılmasına veya devamına karar verilir (İİK m.33/a). İcra emrinin tebliğinden sonra gerçekleşen zamanaşımına dayanan geri bırakma istekleri her zaman yapılabilir (İİK m.33).
  4. İlamsız takipteTakip kesinleştikten sonra borcun zamanaşımına uğradığı ileri sürülürse aynı usul kıyasen uygulanır (İİK m.71).
  5. Kambiyo takibindeÖdeme emri aşamasında zamanaşımı, 5 gün içinde icra mahkemesine borca itiraz olarak ileri sürülür (İİK m.168, m.169/a).

Borçlu açısından, dosyanın işlemden kaldırılmış görünmesi tek başına bir güvence değildir; dosya yenilendiğinde haciz işlemleri yeniden başlayabilir. Alacaklı açısından da durum önemlidir: Dosyanın işlemden kaldırılmasını önlemek ve hacizlerin düşmemesi için kanuni süreler içinde haciz ve satış talebinde bulunmak gerekir (İİK m.78, m.106).

Borçlu, borcu ödediyse dosyayı nasıl kapattırır?

Borcu ödediğiniz hâlde dosya açık görünüyorsa veya alacaklı size süre verdiyse, bunu icra mahkemesinde ileri sürebilirsiniz. Kanuna göre borçlu, takip kesinleştikten sonra borcun ve faizlerinin ödendiğini veya alacaklının kendisine süre verdiğini noterden onaylı veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispat ederse, takibin iptalini veya ertelenmesini her zaman icra mahkemesinden isteyebilir (İİK m.71).

İlamlı takiplerde de icra emrinin tebliğinden sonra gerçekleşen ödeme veya süre verilmesine dayanan geri bırakma istekleri her zaman yapılabilir; ancak bu isteklerin noterce düzenlenmiş veya onaylanmış belgelere ya da icra tutanağına dayanması gerekir (İİK m.33).

Bu nedenle borcunuzu öderken ödemeyi mümkünse doğrudan icra dosyasına yapmanız veya alacaklıdan noter onaylı ya da imzalı bir ödeme belgesi almanız, ileride dosyanın kapatılması için önemlidir.

2026’da İİK’da zamanaşımı veya düşme kuralı değişti mi?

Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel İcra ve İflas Kanunu metnine göre, 2025 sonunda yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun ve 31 Temmuz 2026’da yayımlanan 7589 sayılı Kanun İİK’nın başka maddelerinde (ör. açık artırma usulüne ilişkin m.114) değişiklik yapmıştır; zamanaşımına ilişkin m.39 ile haciz isteme süresine ilişkin m.78’de bir değişiklik yapılmamıştır. Yeni bir kanun değişikliği olup olmadığını, işlem yapmadan önce güncel metinden kontrol etmekte yarar vardır.

Ne zaman avukata danışmak gerekir?

Uzun süredir işlem görmeyen bir icra dosyası nedeniyle haciz geldiyse, dosyanın zamanaşımına uğrayıp uğramadığını öğrenmek istiyorsanız veya alacaklı olarak dosyanızın işlemden kaldırılmasını önlemek istiyorsanız bir avukattan görüş almak yerinde olur. Zamanaşımı hesabı, takip türüne, alacağın niteliğine ve dosyadaki işlemlere göre değişir. Takibin başındaysanız ödeme emri, kambiyo senedi söz konusuysa senede dayalı takibe itiraz, takip kesinleştiyse mal beyanı yazılarımıza bakabilirsiniz. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

İcra dosyası kaç yılda düşer?

Kanunda dosyanın belirli bir sürede kendiliğinden düşüp borcun sona ereceğine dair genel bir kural yoktur. Ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde haciz istenmezse dosya işlemden kaldırılır; ancak alacaklı yenileme talebiyle dosyayı yeniden işletebilir (İİK m.78). Borcun takip edilemez hâle gelmesi ise zamanaşımına bağlıdır.

İşlemden kaldırılan icra dosyası yeniden açılır mı?

Evet. Alacaklı yenileme talebinde bulunabilir; yeniden haciz istenebilmesi için yenileme talebinin borçluya tebliğ edilmesi gerekir. İlama dayanmayan takiplerde yenilemede yeniden harç alınır ve bu masraf borçluya yüklenmez (İİK m.78).

İlamlı icra takibi kaç yılda zamanaşımına uğrar?

Mahkeme kararına (ilama) dayalı takip, son işlemden itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (İİK m.39). Noter senedine dayalı takipte ise senedin niteliğine göre Borçlar veya Ticaret Kanunu'ndaki süreler uygulanır.

Zamanaşımı dolduysa borç kendiliğinden silinir mi?

Hayır. Zamanaşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden dikkate alamaz (TBK m.161). Borçlunun icra mahkemesine başvurarak zamanaşımını ileri sürmesi gerekir (İİK m.33/a, m.71).

Dayanak mevzuat ve kaynaklar

Av. Arb. Burcu Benli YörükAvukat ve Arabulucu, BB Hukuk Bürosu
Mesleki profil

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.

İcra ve İflas Hukuku

Görüşme ve bilgi talepleri

Dosyanızla ilgili görüşme talebinizi iletişim sayfasındaki form, telefon veya e-posta yoluyla iletebilirsiniz.

İletişime geçin