10 yıllık kiracı, on yıllık uzama süresi dolduktan sonra, uzama yılının bitiminden en az üç ay önce yazılı fesih bildirimi gönderilerek çıkarılabilir (TBK m.347). Bu yolda ev sahibinin ihtiyaç gibi bir sebep göstermesi gerekmez. Ancak sürenin doğru hesaplanması çok önemlidir: Belirli süreli sözleşmelerde sözleşmenin ilk süresi bu on yıla dahil değildir. Bu yazıda on yıllık sürenin nasıl hesaplandığını, bildirimin nasıl yapılacağını ve kiracı çıkmazsa izlenecek yolu anlatıyoruz.
Kanun 10 yıllık kiracı hakkında ne diyor?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında belirli süreli sözleşme, kiracı süre bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmadıkça aynı koşullarla bir yıl uzar ve ev sahibi süre bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Kanun bu kuralın istisnasını da aynı maddede düzenler: On yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir (TBK m.347/1).
Belirsiz süreli sözleşmeler için kural farklıdır: Kiracı her zaman, kiraya veren ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra, genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK m.347/2).
On yıllık süre nasıl hesaplanır?
Belirli ve belirsiz süreli sözleşmeler arasındaki fark, hesaplamayı doğrudan etkiler.
Sözleşmede yazan ilk süre (örneğin 1 yıl) önce dolar. On yıllık uzama süresi bundan sonra işlemeye başlar. Yani 1 yıllık bir sözleşmede on yıllık uzama süresi toplam 11. yılın sonunda dolar; ev sahibi bu süreyi izleyen uzama yılının (12. yılın) sonunu ve sonraki her uzama yılının sonunu hedefleyebilir. Bildirim, hedeflenen uzama yılının bitiminden en az üç ay önce kiracıya ulaşmalıdır.
On yıl, kira ilişkisinin başladığı tarihten itibaren sayılır. Bu süre dolduktan sonra fesih, genel hükümlere göre yapılır: Yerel âdet yoksa altı aylık kira döneminin sonu için üç aylık bildirim süresine uyulur (TBK m.329). Fesih dönemlerinin hesabında sözleşmenin başlangıç tarihi esas alınır (TBK m.328).
Sözleşmenin ilk süresi birkaç yıl olarak belirlenmişse (örneğin 3 yıl), on yıllık uzama süresi bu ilk sürenin bitiminden sonra başlar.
Kiracıyla aradan geçen yıllar içinde yeni bir yazılı sözleşme imzalandıysa, on yıllık sürenin hangi tarihten başlatılacağı tartışmalı hale gelebilir. Böyle bir durumda sürenin hesabı somut sözleşmeler incelenerek yapılmalıdır. Ayrıca 1 Temmuz 2012'den önce kurulmuş eski sözleşmeler için geçiş hükümleri öngörülmüştür (6101 sayılı Kanun geçici m.2).
Bildirim nasıl ve ne zaman yapılır?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildiriminin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır (TBK m.348). Sözlü bildirim veya telefon mesajı ispat açısından risklidir. Uygulamada bildirim, tebliğ tarihinin kesin olarak belirlenebilmesi için genellikle noter kanalıyla ihtarname olarak gönderilir.
Bildirimde şunlara dikkat edilmelidir:
- Sözleşmenin hangi tarihte sona erdirildiği açıkça belirtilmelidir.
- Bildirim, sona erdirilmek istenen uzama yılının bitiminden en az üç ay önce kiracıya ulaşmış olmalıdır. Önemli olan gönderim değil, kiracıya ulaşma (tebliğ) tarihidir.
- Birden fazla kiracı varsa bildirim hepsine yapılmalıdır.
- Kiralanan aile konutuysa ve kiracı olmayan eş, kiraya verene bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı olmuşsa, fesih bildirimi her iki eşe ayrı ayrı gönderilmelidir (TBK m.349).
Bildirim üç aylık süreye uyulmadan yapılırsa o yıl için sonuç doğurmaz. Bu durumda sözleşme bir yıl daha uzar ve bildirimin bir sonraki uzama yılı için yeniden ve zamanında yapılması gerekir. Belirsiz süreli sözleşmelerde de fesih dönemine veya bildirim süresine uyulmamışsa, bildirim bir sonraki fesih dönemi için geçerli olur (TBK m.328/2).
Kiracı bildirime rağmen çıkmazsa ne olur?
Fesih bildirimi sözleşmeyi sona erdirir; ancak kiracı kendiliğinden çıkmazsa ev sahibinin onu zorla çıkarma yetkisi yoktur. Bu durumda izlenecek yol şöyledir:
- Dönem sonunu bekleyinFesih, bildirimde belirtilen uzama yılının (belirsiz süreli sözleşmede fesih döneminin) sonunda hüküm doğurur. Bu tarihten önce tahliye istenemez.
- Arabulucuya başvurunTahliye talebi kira ilişkisinden kaynaklandığı için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (HUAK m.18/B). Anlaşma sağlanırsa tahliye tarihi anlaşma belgesine yazılabilir.
- Tahliye davası açınAnlaşma olmazsa, arabuluculuk son tutanağıyla birlikte sulh hukuk mahkemesinde tahliye davası açılır (HMK m.4).
- Kararı icraya koyunTahliye kararı alındıktan sonra kiracı yine çıkmazsa, karar icra dairesi aracılığıyla uygulanır.
Kanunda, fesih bildiriminden sonra davanın kaç gün içinde açılacağına dair TBK m.350 ve 352’deki gibi açık bir bir aylık süre bulunmamaktadır. Ancak uygulamada, davanın fesih bildiriminin hüküm doğurduğu dönem sonundan itibaren bir ay içinde açılması gerektiğini savunan görüşler de bulunduğundan, en güvenli yol arabuluculuk başvurusunun ve davanın bu bir aylık süre içinde yapılmasıdır. Ayrıca sözleşmenin sona erdiği tarihten sonra uzun süre beklenmesi ve kira bedelinin itirazsız alınmaya devam edilmesi, kiracı tarafından ilişkinin sürdürüldüğü şeklinde savunma olarak ileri sürülebilir. Bu nedenle sürecin gecikmeden yürütülmesi ihtiyatlı bir yaklaşımdır.
10 yıllık kiracıya kira artışı veya kira tespiti yapılabilir mi?
On yıllık sürenin dolması, kira bedelini kendiliğinden değiştirmez. Kira artışı ve kira tespiti ayrı kurallara tabidir. Beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde kira bedeli, hâkim tarafından emsal kira bedelleri de dikkate alınarak hakkaniyete uygun şekilde belirlenebilir (TBK m.344/3). Ayrıntılar için kira tespit davası nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Ev sahibinin 10 yılı beklemeden kiracıyı çıkarması ise ancak kanundaki diğer sebeplerden biri varsa mümkündür: ihtiyaç, yeniden inşa, tahliye taahhüdü, kira ödememe veya iki haklı ihtar gibi. Bu sebeplerin özetini kiracı nasıl çıkarılır yazımızda, ihtiyaç davasını ise ihtiyaç nedeniyle tahliye davası yazımızda bulabilirsiniz.
Kiracı açısından 10 yıl ne anlama gelir?
On yıllık uzama süresi, yalnızca kiraya verene tanınmış bir fesih imkânıdır. Kiracının hakları bu süreden bağımsız olarak devam eder:
- Belirli süreli sözleşmede kiracı, süre bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunarak sözleşmeyi her dönem sonunda sona erdirebilir (TBK m.347/1).
- Belirsiz süreli sözleşmede kiracı her zaman, genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK m.347/2).
- On yıl dolmadan kiraya veren, ancak kanunda sayılan diğer tahliye sebeplerine (ihtiyaç, yeniden inşa, tahliye taahhüdü, iki haklı ihtar, temerrüt gibi) dayanarak tahliye isteyebilir.
On yıllık süre dolduktan sonra da kiracı kendiliğinden tahliye edilmiş sayılmaz. Kiraya verenin süresinde ve yazılı olarak fesih bildiriminde bulunması gerekir. Bildirim yapılmadığı sürece sözleşme her yıl yeniden uzamaya devam eder. Kiracı, kendisine gelen bir fesih bildiriminin süresinde yapılıp yapılmadığını, bildirimin kendisine ve gerekiyorsa eşine ayrı ayrı ulaşıp ulaşmadığını kontrol etmelidir.
Kiracının aile konutunda oturması da sonucu etkileyebilecek bir husustur. Kiracı olmayan eş, kiraya verene bildirimde bulunarak kira sözleşmesinin tarafı sıfatını kazanmışsa, kiraya veren fesih bildirimini kiracıya ve eşine ayrı ayrı göndermek zorundadır (TBK m.349/3). Bu yükümlülüğe uyulmaması, fesih bildiriminin geçerliliğinin tartışılmasına yol açabilir.
Örnek bir takvim nasıl işler?
Hesaplamayı somutlaştırmak için yalnızca tarihler üzerinden basit bir örnek verelim. Bu örnek parasal bir hesap içermez; yalnızca sürelerin işleyişini gösterir.
Kira sözleşmesi 1 Mart 2014 başlangıçlı ve bir yıl süreli olsun. Sözleşmenin ilk süresi 1 Mart 2015’te dolar. On yıllık uzama süresi bu tarihten itibaren işlemeye başlar ve 1 Mart 2025’te tamamlanır. Bundan sonraki ilk uzama yılı 1 Mart 2026’da sona erer. Kiraya veren sözleşmeyi bu tarihte sona erdirmek istiyorsa, bildirimin en geç bu tarihten üç ay önce kiracıya ulaşmış olması gerekirdi. Bu süre kaçırıldıysa, bir sonraki hedef 1 Mart 2027 tarihidir ve bildirimin bu tarihten en az üç ay önce kiracıya ulaşması gerekir.
Örnekte görüldüğü gibi, bildirimin üç aylık süreye uyularak yapılmaması tahliyeyi bir yıl ertelemektedir. Bu nedenle bildirim tarihinin, hedeflenen dönem sonundan geriye doğru hesaplanması ve tebligatın gecikme ihtimali de düşünülerek süreye makul bir pay bırakılması önerilir. Noter kanalıyla gönderilen ihtarnamelerde tebliğ tarihi, tebliğ şerhinden kesin olarak anlaşılır.
Sözleşme belirsiz süreli olsaydı, on yıl 1 Mart 2014’ten itibaren hesaplanır, süre dolduktan sonra da yerel âdet yoksa altı aylık kira dönemlerinin sonu için üç aylık bildirim süresine uyulurdu (TBK m.329).
Ne zaman avukata danışmak gerekir?
On yıllık kiracının tahliyesinde en sık yapılan hata, sürenin yanlış hesaplanması veya bildirimin geç yapılmasıdır. Sözleşmenin ilk süresi, aradan geçen yıllarda yeni sözleşme imzalanıp imzalanmadığı, sözleşmenin belirli mi belirsiz mi olduğu ve kiralananın aile konutu niteliği, hesaplamayı doğrudan etkiler. Hatalı bir bildirim tahliyeyi en az bir yıl geciktirebilir.
Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
10 yıl dolan kiracı nasıl çıkarılır?
On yıllık uzama süresi dolduktan sonra, sona erdirilmek istenen uzama yılının bitiminden en az üç ay önce kiracıya yazılı fesih bildirimi gönderilir. Kiracı dönem sonunda çıkmazsa arabulucuya başvurulur, anlaşma olmazsa tahliye davası açılır (TBK m.347).
10 yıllık süreye sözleşmenin ilk yılı dahil mi?
Belirli süreli sözleşmelerde hayır. Kanun 'on yıllık uzama süresi' ifadesini kullanır; bu nedenle sözleşmede kararlaştırılan ilk süre bittikten sonra on uzama yılının geçmesi gerekir. Belirsiz süreli sözleşmelerde ise süre kiranın başlangıcından itibaren hesaplanır.
10 yıllık kiracıya bildirim kaç ay önce yapılır?
Belirli süreli sözleşmelerde her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce yapılmalıdır. Bildirim yazılı olmalıdır; ispat kolaylığı için noter aracılığıyla gönderilmesi tercih edilir (TBK m.347, 348).
Bildirim geç yapılırsa ne olur?
Üç aylık süreye uyulmamışsa bildirim o yıl için sonuç doğurmaz ve sözleşme bir yıl daha uzar. Bildirim bir sonraki uzama yılı için yeniden ve süresinde yapılmalıdır.
Dayanak mevzuat ve kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.