Uzaklaştırma kararı almak için aile mahkemesine, valilik veya kaymakamlığa ya da polis veya jandarmaya başvurabilirsiniz. 6284 sayılı Kanuna göre tedbir kararı en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülki amirden veya kolluk biriminden talep edilebilir (m.8/1). Koruyucu tedbir kararı için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir kararı ise geciktirilmeksizin verilir. Bu yazıda uzaklaştırma kararının nasıl alındığını, hangi tedbirlerin istenebileceğini ve karara uyulmazsa ne olacağını anlatıyoruz.
Hayati tehlike varsa beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın veya en yakın polis ya da jandarma birimine gidin. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk amirleri de uzaklaştırma dahil bazı tedbirleri hemen alabilir (6284 s. Kanun m.5/2).
Uzaklaştırma kararı nedir?
“Uzaklaştırma kararı” günlük dilde kullanılan bir ifadedir. Hukuki olarak bu, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında şiddet uygulayan hakkında verilen önleyici tedbir kararlarını ifade eder (m.5). En bilinen önleyici tedbirler şunlardır:
- Şiddet uygulayanın müşterek konuttan derhal uzaklaştırılması ve konutun korunan kişiye tahsis edilmesi,
- Korunan kişilere, bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması,
- Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmemesi.
Kanun ayrıca şiddete uğrayan kişiyi korumaya yönelik koruyucu tedbirler de öngörür (m.3, m.4). Bunlar mülki amir veya hâkim tarafından verilir.
Kimler başvurabilir?
Kanunun amacı; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunmasıdır (m.1). Kanundaki “ev içi şiddet” tanımı, şiddet mağduru ile şiddet uygulayanın aynı haneyi paylaşmasa da aile veya hanede ya da aile mensubu sayılan kişiler arasında meydana gelen fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik şiddeti kapsar (m.2).
Bu nedenle uzaklaştırma kararı için evli olmak veya boşanma davası açmış olmak şart değildir. Boşanmış eşler, nişanlılar veya ısrarlı takibe uğrayan kişiler de kanundaki şartlar varsa koruma talep edebilir.
Uzaklaştırma kararı için nereye başvurulur?
| Başvuru yeri | Verebileceği tedbirler | Dayanak |
|---|---|---|
| Aile mahkemesi hâkimi | Hâkimin verebileceği koruyucu tedbirler ile uzaklaştırma, yaklaşmama gibi önleyici tedbirler | m.4, m.5 |
| Mülki amir (vali, kaymakam) | Barınma, geçici maddi yardım, rehberlik, geçici koruma gibi koruyucu tedbirler | m.3 |
| Kolluk (polis, jandarma) | Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde uzaklaştırma ve yaklaşmama dahil bazı tedbirler | m.3/2, m.5/2 |
| Cumhuriyet savcısı, kolluk ve ilgili Bakanlık | Mağdur adına tedbir talebinde bulunabilir | m.8/1 |
Tedbir kararı ilgilinin talebi, ilgili Bakanlık veya kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir (m.8/1). Ayrıca şiddet veya şiddet tehlikesini herkes resmi makamlara ihbar edebilir (m.7).
Uzaklaştırma kararı nasıl alınır?
- Güvenliğinizi sağlayınHayati tehlike varsa 112'yi arayın. Gerekirse sağlık kuruluşuna başvurarak rapor alın.
- Başvurunuzu yapınAile mahkemesine bir dilekçeyle, adliyedeki ilgili birime, polis veya jandarmaya ya da valilik veya kaymakamlığa başvurun. Hangi tedbirleri istediğinizi (konuttan uzaklaştırma, yaklaşmama, iletişim yasağı gibi) belirtin.
- Varsa bilgi ve belgeleri ekleyinKoruyucu tedbir için delil aranmasa da sağlık raporu, mesajlar, tanık bilgileri ve önceki olaylar başvurunuzu destekler.
- Karar size ve karşı tarafa bildirilirTedbir kararı korunan kişiye ve şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir; aykırılık halinde zorlama hapsi uygulanacağı ihtar edilir (m.8/4-5).
- Karar uygulanırKararın yerine getirilmesinden kolluk birimi görevlidir (m.10/3). Tebliğ yapılamamış olması kararın uygulanmasına engel değildir (m.10/5).
Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk amirinin aldığı önleyici tedbirler, en geç ilk iş günü içinde hâkimin onayına sunulur; hâkim tarafından yirmi dört saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar (m.5/2).
Uzaklaştırma kararı için delil gerekir mi?
Kanuna göre koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Önleyici tedbir kararı ise geciktirilmeksizin verilir ve bu kararın verilmesi, Kanunun amacını tehlikeye sokacak şekilde geciktirilemez (m.8/3).
Bu düzenleme, şiddet mağdurunun korunmasının delil toplama sürecine bağlı kalmamasını amaçlar. Yine de başvuruda olayları somut olarak anlatmak ve elinizdeki bilgi ve belgeleri sunmak, hâkimin uygun tedbiri belirlemesine yardımcı olur.
Hangi tedbirler istenebilir?
Hâkim, şiddet uygulayan hakkında şu önleyici tedbirlerden birine, birkaçına veya benzerlerine karar verebilir (m.5/1):
- Şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürme içeren söz ve davranışlarda bulunmaması,
- Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhal uzaklaştırılması ve müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesi,
- Korunan kişilere, bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması,
- Gerekirse korunan kişinin yakınlarına, tanıklarına ve (kişisel ilişki halleri saklı kalmak üzere) çocuklarına yaklaşmaması,
- Korunan kişinin şahsi eşyalarına ve ev eşyalarına zarar vermemesi,
- Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmemesi,
- Silahlarını kolluğa, görevi nedeniyle zimmetindeki silahı kurumuna teslim etmesi,
- Korunan kişilerin bulunduğu yerlerde alkol veya uyuşturucu kullanmaması, bunların etkisindeyken yaklaşmaması ve gerekirse tedavisinin sağlanması,
- Daha önce verilmiş kişisel ilişki kararının refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması veya tümüyle kaldırılması.
Hâkim bunlarla birlikte velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki konularında da karar verebilir. Şiddet uygulayan ailenin geçimini sağlıyorsa, talep edilmese dahi tedbir nafakasına hükmedilebilir (m.5/3-4). Hâkim ayrıca korunan kişi için ayrı yerleşim yeri belirlenmesi, tapuya aile konutu şerhi konulması gibi koruyucu tedbirlere de karar verebilir (m.4).
Gerekli hallerde korunan kişinin ve aile bireylerinin kimlik ve adres bilgileri tüm resmi kayıtlarda gizli tutulabilir (m.8/6).
Mülki amir hangi koruyucu tedbirleri verebilir?
Uzaklaştırma kararı şiddet uygulayana yönelikken, koruyucu tedbirler doğrudan şiddet mağdurunu korumaya yöneliktir. Mülki amir (vali veya kaymakam), korunan kişi için şu tedbirlerden birine, birkaçına veya benzerlerine karar verebilir (m.3):
- Kendisine ve gerekiyorsa beraberindeki çocuklara, bulunduğu yerde veya başka bir yerde uygun barınma yeri sağlanması,
- Geçici maddi yardım yapılması,
- Psikolojik, mesleki, hukuki ve sosyal bakımdan rehberlik ve danışmanlık hizmeti verilmesi,
- Hayati tehlikenin bulunması halinde geçici koruma altına alınması,
- Kanundaki koşullarla çalışma yaşamına katılımı desteklemek üzere kreş imkânı sağlanması.
Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde barınma yeri sağlanması ve geçici koruma tedbirleri kolluk amirlerince de alınabilir. Bu tedbirler mülki amir tarafından kırk sekiz saat içinde onaylanmazsa kendiliğinden kalkar (m.3/2).
Şiddet önleme ve izleme merkezleri ne iş yapar?
Kanun, şiddetin önlenmesi ile koruyucu ve önleyici tedbirlerin etkin uygulanmasına yönelik destek ve izleme hizmetleri vermek üzere, yedi gün yirmi dört saat esasına göre çalışan şiddet önleme ve izleme merkezleri kurulmasını öngörür (m.14). Bu merkezler; korunan kişiye hakları ve destek alabileceği kurumlar konusunda rehberlik eder, barınma, geçici maddi yardım, sağlık ve adli yardım hizmetlerini koordine eder ve gerekli hallerde tedbir kararı için başvuruda bulunabilir (m.15).
Uzaklaştırma kararı ne kadar sürer, itiraz edilebilir mi?
Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Şiddet veya şiddet tehlikesinin devam edeceği anlaşılırsa tedbirlerin süresi veya şekli değiştirilebilir, tedbirler kaldırılabilir ya da aynen devam ettirilebilir (m.8/2).
Kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve itiraz üzerine verilen kararlar kesindir (m.9).
Uzaklaştırma kararına uyulmazsa ne olur?
Hakkında tedbir kararı verilen kişi bu kararın gereklerine aykırı hareket ederse, fiili ayrıca bir suç oluştursa bile, hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Aykırılığın her tekrarında zorlama hapsinin süresi on beş günden otuz güne kadardır; ancak toplam süre altı ayı geçemez (m.13).
Karar ihlal edildiğinde vakit kaybetmeden kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına bildirimde bulunmanız gerekir.
Aile içi şiddette arabuluculuk veya uzlaşma zorunlu mu?
Hayır. Arabuluculuk Kanunu, aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıkların arabuluculuğa elverişli olmadığını açıkça belirtir (6325 s. Kanun m.1/2). Şiddet mağdurunun koruma talep etmesi için herhangi bir uzlaşma veya arabuluculuk sürecinden geçmesi gerekmez.
Uzaklaştırma kararı, boşanma davasından bağımsızdır. Boşanma davası açmak isteyenler için süreç çekişmeli boşanma davası yazımızda anlatılmıştır. Çocuklarla görüşmenin nasıl etkileneceği konusunda çocukla kişisel ilişki ve velayet yazılarımıza bakabilirsiniz.
Ne zaman avukata danışmak gerekir?
Uzaklaştırma kararı için avukat zorunlu değildir; doğrudan kolluğa, mülki amire veya aile mahkemesine başvurabilirsiniz. Ancak tedbirlerin kapsamının doğru belirlenmesi, sürenin uzatılması, karşı tarafın itirazı, boşanma, velayet ve nafaka taleplerinin birlikte değerlendirilmesi gibi konularda hukuki destek almak faydalı olabilir. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Uzaklaştırma kararı için nereye başvurulur?
Tedbir kararı en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden (aile mahkemesi), mülki amirden veya kolluk biriminden talep edilebilir (6284 s. Kanun m.8/1). Acil durumda 112 aranabilir.
Uzaklaştırma kararı için delil gerekir mi?
Kanuna göre koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir kararının da geciktirilmeksizin verilmesi gerekir (m.8/3). Yine de varsa rapor, mesaj ve tanık bilgilerini başvuruya eklemek faydalı olur.
Uzaklaştırma kararı kaç ay sürer?
Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Şiddet tehlikesinin devam ettiği anlaşılırsa süre uzatılabilir veya tedbirin şekli değiştirilebilir (m.8/2).
Uzaklaştırma kararı için evli olmak gerekir mi?
Hayır. Kanun; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişileri kapsar (m.1). Ev içi şiddet için aynı haneyi paylaşmak da şart değildir (m.2).
Uzaklaştırma kararına uymayan kişiye ne olur?
Hâkim kararıyla üç günden on güne kadar, tekrarında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsi uygulanır; zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez (m.13).
Dayanak mevzuat ve kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.