Orijinal Parça mı Eşdeğer Parça mı? Trafik Sigortasında 2026 Kuralları

Orijinal Parça mı Eşdeğer Parça mı? Trafik Sigortasında 2026 Kuralları

Trafik sigortası aracınıza orijinal parça mı eşdeğer parça mı takar? 2026 kuralları, onayınızın önemi, ispat yükü ve kıymet artışı kesintisi yasağı.

Trafik sigortasında 1 Temmuz 2026’dan itibaren kural şudur: Hasar gören orijinal parça onarılamıyorsa orijinal parçayla değiştirilir. Eşdeğer (muadil) veya yeniden kullanılabilir parça ancak sizin onayınız alınırsa ya da orijinal parçayla değişim imkânı yoksa kullanılabilir ve bunu ispat etmek sigortacıya düşer. Hasarlı parça zaten orijinal değilse kural tersine işler. Bu yazıda parça türlerini, 2026 kurallarını ve onay vermeden önce dikkat etmeniz gerekenleri anlatıyoruz.

Orijinal, eşdeğer ve yeniden kullanılabilir parça ne demek?

Trafik sigortası Genel Şartları üç parça türünü tanımlar (GŞ A.2):

Orijinal parça: Aracın üretiminde veya montajında kullanılan parçalarla aynı kalitede olan ve sağlayıcının getirdiği ölçüt ve üretim standartlarına göre üretilmiş yedek parçalar ile aracın orijinal parçalarıyla aynı üretim bandında üretilen yedek parçalardır. Yani orijinal parça yalnız araç markasının logosunu taşıyan parçayla sınırlı değildir; tanıma uyan diğer parçalar da bu kapsamdadır.

Eşdeğer (muadil) parça: Orijinal parçaların yerine kullanılmak üzere üretilen, kütle, boyut, malzeme ve işlevsellik gibi kriterler bakımından orijinal parçayla kıyaslanarak uygunluğunun yetkili kuruluşlarca belgelendirilmesi gereken parçalardır. Böyle bir belge varsa, parçanın eşdeğer kalitede olduğu, aksini iddia eden kişi kanıtlayana kadar varsayılır. Bu nedenle size eşdeğer parça önerildiğinde, parçanın belgesinin bulunup bulunmadığını servisten veya sigortacıdan sormanız yerinde olur. 2026 değişikliğiyle bu belgelendirmenin usul ve esaslarını Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının, Sigortacılık Kanununun 11. maddesi uyarınca belirleyeceği öngörüldü (GŞ A.2/e).

Yeniden kullanılabilir parça: Ömrünü tamamlamış araçlardan, ilgili yönetmelik kapsamında çıkarılan, kodlandırılmış, hasarsız, takip edilebilir ve araç, can güvenliği ile çevre standartlarını karşılayan parçalardır (GŞ A.2/g). Kısaca, belirli şartlara uygun kullanılmış parça olarak düşünülebilir.

Trafik sigortasında hangi parça kullanılır?

2026 düzenlemesi, hangi parçanın kullanılacağını hasar gören parçanın kendisinin orijinal olup olmadığına göre belirliyor (GŞ B.2/2.1).

Hasar gören parça orijinalse

Parça onarılamıyorsa orijinal parçayla değiştirilir. Yeniden kullanılabilir veya eşdeğer parça ancak sizin onayınız alınırsa ya da orijinal parçayla değişim imkânı yoksa kullanılır. Onay alındığını veya imkânsızlığı ispat yükü sigortacıdadır.

Hasar gören parça orijinal değilse

Parça onarılamıyorsa yeniden kullanılabilir veya eşdeğer parçayla değiştirilir; bu mümkün değilse orijinal parça kullanılır. İmkân varken orijinal parçayla onarım yaptırılırsa sigortacının sorumluluğu eşdeğer parça bedeliyle sınırlıdır. Değişim imkânının varlığını ispat yükü sigortacıdadır.

2026'da değişti

Parça kuralları 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yeniden yazıldı ve 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Yeni metinde onayınız, ispat yükünün sigortacıda olması ve kıymet artışının tazminattan düşülememesi açıkça düzenlendi. Değişikliklerin 1 Temmuz 2026'dan önce düzenlenmiş poliçelere uygulanıp uygulanmayacağı ise tartışmalıdır; bu konu dosya bazında değerlendirilmelidir.

Önemli bir nokta: Kural, parçanın onarılamadığı durumlar içindir. Parça onarılabiliyorsa öncelikle onarım gündeme gelir. Kısmi onarımlarda parçalar sigorta şirketi tarafından tedarik edilir veya bedeli ödenirse, sökülen hasarlı parçalar, sigortacı talep ettiği takdirde sigortacının malı olur (GŞ B.2/2.3). Bu nedenle değiştirilen parçaları sigortacıya sormadan elden çıkarmamanız faydalı olur. Ayrıca bu kurallar trafik sigortası Genel Şartlarına aittir; kendi kaskonuzdan yapılan onarımlarda parça kullanımı, kasko genel şartları ve poliçenizin özel şartlarına göre belirlenir. Diğer 2026 değişiklikleri için trafik sigortası 2026 değişiklikleri yazımıza bakabilirsiniz.

Sigorta şirketi onayım olmadan eşdeğer parça takabilir mi?

Hasar gören parça orijinalse, onayınız alınmadan eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça ancak orijinal parçayla değişim imkânı bulunmuyorsa kullanılabilir. Genel Şartlar bu imkânsızlığın hangi hallerde oluşacağını ayrıca saymamaktadır; imkânsızlığın varlığı somut olaya göre değerlendirilir.

Genel Şartlar, ispat yükünü açıkça sigortacıya yüklemiştir: Onay alındığını veya orijinal parçayla değişim imkânı olmadığını sigortacı ispat etmelidir. Bu nedenle sigorta şirketinin “eşdeğer parça kullanılmıştır” demesi tek başına yeterli değildir. Onayınızın alındığına dair bir belge veya imkânsızlığı gösteren somut bir tespit bulunmalıdır.

Uygulamada onay, servis veya eksper sürecinde imzalatılan bir form ya da elektronik bir onay şeklinde istenebilir. Bu nedenle size sunulan belgeleri okumadan imzalamamanız önemlidir. Onay vermediğiniz halde eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça kullanıldığını düşünüyorsanız, servisten parça listesini ve faturayı isteyin; değiştirilen parçaların fotoğraflarını çekin. Bu belgeler, sigortacıyla yaşanacak bir uyuşmazlıkta durumunuzu ortaya koymanıza yardımcı olur.

Orijinal olmayan parça için orijinal parça istersem ne olur?

Aracınızdaki hasarlı parça zaten orijinal değilse (örneğin daha önce eşdeğer bir parça takılmışsa), kural tersine işler. Bu parça onarılamıyorsa yeniden kullanılabilir veya eşdeğer parçayla değiştirilir. Böyle bir parçayla değişim imkânı yoksa orijinal parça kullanılır.

Eşdeğer parça imkânı varken siz orijinal parçayla onarım yaptırmayı tercih ederseniz, sigortacının sorumluluğu, sigortacının kaza tarihindeki benzer hasarlardaki onarım uygulamasına göre eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça bedeliyle sınırlı kalır. Aradaki fark size kalabilir. Burada da değişim imkânının bulunduğunu ispat yükü sigortacıdadır.

Yeni parça takıldığında sigorta kıymet artışı düşebilir mi?

Hayır. Araçtaki eski bir parçanın yerine yeni bir parça takıldığında, aracın değerinin arttığı ileri sürülebilir. Genel Şartlar bu konuda açıktır: Parça kurallarının uygulanması sonucu araçta bir kıymet artışı meydana gelmiş olsa dahi bu fark tazminat miktarından indirilemez (GŞ B.2/2.1). Bu kural hem orijinal hem de orijinal olmayan parça senaryolarında geçerlidir. Örneğin yıllar içinde yıpranmış bir parçanın yerine yeni bir parça takıldığında, sigortacı “aracınız eskisinden daha değerli hale geldi” gerekçesiyle tazminattan indirim yapamaz.

Parça seçimi, aracın onarım sonrasındaki ikinci el değerini de etkileyebilir. Değer kaybı da 2026 düzenlemesiyle eksper tarafından, aracın hasar gören kısımları ve onarım sonrası ikinci el değeri gibi unsurlar dikkate alınarak tespit ediliyor. Ayrıntılar için araç değer kaybı nasıl alınır yazımıza bakabilirsiniz.

Eşdeğer parçaya onay vermeden önce nelere dikkat etmeli?

Dikkat

Eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parçaya verdiğiniz onay, Genel Şartlara göre bu parçaların kullanılmasının hukuki dayanağı olur. Onay vermeden önce hangi parçaların değişeceğini, parçaların belgesini ve bunun aracınızın değerine olası etkisini öğrenin. Emin değilseniz onay vermeden önce yazılı bilgi isteyin.

Onay vermeden önce şu soruları sorun:

  • Hangi parçalar değiştirilecek, hangileri onarılacak?
  • Kullanılacak eşdeğer parçanın yetkili kuruluşça düzenlenmiş bir belgesi var mı?
  • Yeniden kullanılabilir parça kullanılacaksa parçanın kodu ve kaynağı belli mi?
  • Aracınız garanti kapsamındaysa, parça seçiminin garantiyi etkileyip etkilemeyeceğini servisinizden öğrendiniz mi?
  • Size imzalatılan belgenin bir örneğini saklayın.

Aracınızı sigortacının anlaşmalı servisi dışında bir serviste onartmak istiyorsanız, sigortacının anlaşmalı servis bedeline göre ödeme yapabileceğini ve bunu hasar ihbarından itibaren 2 iş günü içinde bildirmesi gerektiğini de unutmayın (GŞ B.2/2.2). Sigortacı bu süre içinde bildirim yapmazsa anlaşmalı servis bedelini size karşı ileri süremez. Parça kuralları ile servis seçimine ilişkin bu kural birlikte uygulandığından, onarım öncesinde sigortacıdan hangi bedel üzerinden ödeme yapılacağını yazılı olarak öğrenmeniz, sonradan çıkabilecek fark tartışmalarını azaltır.

Parça farkı ödenmezse ne yapılır?

Sigorta şirketi orijinal parça yerine eşdeğer parça bedeli ödediyse ve bu durumun kurallara aykırı olduğunu düşünüyorsanız şu yollar açıktır:

  1. Sigortacıya yazılı başvuru yapın. Onay vermediğinizi, parçanın orijinal olduğunu ve fark talebinizi gerekçeli şekilde yazın. Servis faturalarını ve parça bilgilerini ekleyin.
  2. Cevabı bekleyin. Trafik sigortasında Kanun 15 gün öngörür (KTK m.97); tahkim için Sigortacılık Kanunundaki 15 iş gününü beklemek en güvenli yoldur (5684 m.30/13).
  3. Tahkim veya dava yoluna gidin. Talebiniz karşılanmazsa Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir ya da dava açabilirsiniz.

Başvurunuzda, ödenen tutar ile orijinal parça bedeli arasındaki farkı parça parça gösteren bir liste hazırlamanız ve servis faturasını eklemeniz faydalı olur. Bu süreçte, Genel Şartların onay ve imkânsızlığı ispat yükünü sigortacıya yüklediğini hatırlatmak önemlidir. Eksik ödemeye ilişkin genel yollar için sigorta hasarı ödemiyor veya eksik ödüyor yazımıza bakabilirsiniz.

Parça uyuşmazlığında ne zaman avukata danışmak gerekir?

Parça farkı küçük tutarlarda kalabilir; ancak bazı durumlarda dosyanın ayrıntılı incelenmesi faydalı olur:

  • Onayınız olmadan eşdeğer parça kullanıldıysa veya imzaladığınız belgenin onay anlamına gelip gelmediği tartışmalıysa,
  • Sigortacı “orijinal parça temin edilemiyor” gerekçesine dayanıyorsa,
  • Aracınız garanti kapsamındaysa veya yüksek değerli bir araçsa,
  • Karşı tarafın poliçesi 1 Temmuz 2026’dan önce düzenlenmişse,
  • Parça farkıyla birlikte değer kaybı da tartışmalıysa,
  • Sigortacı, aracınızdaki hasarlı parçanın zaten orijinal olmadığını ileri sürüyor ancak bunu belgelemiyorsa.

Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Trafik sigortası orijinal parça takmak zorunda mı?

Hasar gören parça orijinalse ve onarılamıyorsa kural, orijinal parçayla değişimdir. Eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça ancak sizin onayınızla ya da orijinal parçayla değişim imkânı bulunmuyorsa kullanılabilir (GŞ B.2/2.1).

Eşdeğer parça nedir?

Orijinal parçanın yerine kullanılmak üzere üretilen ve kütle, boyut, malzeme, işlevsellik gibi kriterler bakımından orijinal parçayla kıyaslanarak uygunluğu yetkili kuruluşlarca belgelendirilmesi gereken parçadır (GŞ A.2/e). Halk arasında muadil parça olarak da bilinir.

Sigorta şirketi onayım olmadan eşdeğer parça takabilir mi?

Hasar gören parça orijinalse, onayınız alınmadan eşdeğer parça ancak orijinal parçayla değişim imkânı yoksa kullanılabilir. Onay alındığını veya bu imkânsızlığı ispat etmek sigortacıya düşer.

Yeni parça takıldı diye sigorta kıymet artışı kesebilir mi?

Hayır. Genel Şartlara göre parça kurallarının uygulanması sonucu araçta bir kıymet artışı meydana gelse dahi bu fark tazminat miktarından indirilemez.

Aracımdaki parça zaten orijinal değildi, orijinal parça isteyebilir miyim?

Hasar gören parça orijinal değilse önce yeniden kullanılabilir veya eşdeğer parça kullanılır. Bu imkân varken orijinal parçayla onarım yaptırırsanız, sigortacının sorumluluğu eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça bedeliyle sınırlı kalır; değişim imkânının bulunduğunu ispat yükü sigortacıdadır.

Bu kurallar kasko için de geçerli mi?

Bu yazıdaki kurallar trafik sigortası Genel Şartlarına aittir. Kasko poliçelerinde parça kullanımı, kasko genel şartları ve poliçenizin özel şartlarına göre ayrıca değerlendirilir.

Dayanak mevzuat ve kaynaklar

Av. Arb. Burcu Benli YörükAvukat ve Arabulucu, BB Hukuk Bürosu
Mesleki profil

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.

Sigorta ve Tazminat Hukuku

Görüşme ve bilgi talepleri

Dosyanızla ilgili görüşme talebinizi iletişim sayfasındaki form, telefon veya e-posta yoluyla iletebilirsiniz.

İletişime geçin