Aynı işi yapan iş arkadaşınıza objektif bir neden olmadan daha yüksek ücret ödenmesi, işverenin eşit davranma borcuna (İş K. m.5) aykırıdır ve uygulamada işçiye sözleşmeyi haklı nedenle feshetme imkânı veren bir hâl olarak kabul edilmektedir. Bu durumda en az bir yıllık kıdemi olan işçi kıdem tazminatı alabilir. Ancak ücret farkının tek başına yeterli olmadığı, farkın kıdem, eğitim, performans gibi nedenlere dayanıp dayanmadığına bakıldığı unutulmamalıdır. Bu yazıda Yargıtay’ın yaklaşımını, istenebilecek alacakları, süreleri ve ispat yollarını anlatıyoruz.
İşveren aynı işi yapan işçilere farklı maaş verebilir mi?
Verebilir; ama haklı ve objektif bir nedene dayanarak. Eşit davranma ilkesi, işverenin tüm işçilere aynı ücreti ödemesini veya her yıl aynı oranda zam yapmasını gerektirmez. Kaynaklarda aktarılan Yargıtay kararlarına göre eşitlik, eşit durumda olan işçiler arasında aranır ve nesnel nedenlerin varlığı hâlinde eşit davranma borcuna aykırılıktan söz edilmez.
Uygulamada farklı ücreti haklı kılabilecek objektif nedenler olarak şunlar sayılmaktadır:
- Kıdem (işyerinde daha uzun süredir çalışmak),
- Eğitim durumu, sertifika veya uzmanlık,
- Performans ve verimlilik,
- Görev tanımı, unvan veya ek sorumluluk (örneğin yöneticilik ya da vekâlet görevi).
Ayrıca iş sözleşmesi kurulurken ücretin taraflarca serbestçe kararlaştırılması da mümkündür. Bu nedenle iki işçinin farklı ücret alması kendiliğinden hukuka aykırı değildir; önemli olan, aynı durumdaki işçiler arasında keyfî (makul bir gerekçeye dayanmayan) veya ayrımcı bir farklılaştırma bulunup bulunmadığıdır.
Eşit ücret verilmemesi haklı fesih sebebi mi?
Kaynaklarda aktarılan Yargıtay yaklaşımına göre, aynı durumdaki işçilere ücret veya zam bakımından gerekçesiz farklı uygulama yapılması, işçiye iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkı verir. Örneğin aynı pozisyondaki çalışanlara zam yapılıp bir işçiye haklı bir neden olmadan yapılmaması bu kapsamda değerlendirilmektedir.
Buna karşılık şu durumlarda fesih haklı bulunmayabilir:
- Karşılaştırılan iş arkadaşının daha kıdemli, daha eğitimli olduğu veya farklı bir görev üstlendiği anlaşılırsa,
- İşveren farkın objektif bir nedene dayandığını ortaya koyarsa,
- İşçi yalnızca zammı yetersiz bulduğu için ayrılırsa. Kanunda işverene genel bir zam yapma zorunluluğu bulunmadığından, zam yapılmaması tek başına haklı neden sayılmamaktadır.
Aynı işi, aynı koşullarda yapan emsal işçiye daha yüksek ücret veya zam verilmiş; işveren bu farkı kıdem, eğitim, performans gibi objektif bir nedenle açıklayamıyor.
Fark; kıdem, eğitim, belgelenmiş performans veya görev farkına dayanıyor ya da işçi yalnızca kendisine zam yapılmamasından veya zammın düşüklüğünden şikâyetçi.
İş Kanunu m.24’ün hangi bendine dayanılır?
İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı İş Kanunu m.24’te düzenlenmiştir. Bu konuda iki bent gündeme gelir:
- m.24/II-e: “İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse.”
- m.24/II-f: Bentin son kısmındaki “çalışma şartları uygulanmazsa” ifadesi.
Kaynaklarda aktarılan kararların bir kısmı eşit davranma borcuna aykırılığı m.24/II-e’ye, bazı kaynaklar ise m.24/II-f’ye dayandırmaktadır. Yani hangi bende dayanılacağı konusunda uygulamada farklı ifadeler bulunmaktadır. Fesih bildiriminde bentten çok, ücret farkını ve emsal işçiyle karşılaştırmayı somut olarak anlatmak önem taşır.
Ücretin hiç veya geç ödenmemesi ise ayrı bir konudur; bu durum için maaş geç yatarsa haklı fesih yazımıza bakabilirsiniz.
Cinsiyet nedeniyle düşük ücret: özel kural
İş Kanunu, cinsiyete dayalı ücret farkı için açık bir kural koyar: Aynı veya eşit değerde bir iş için cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret kararlaştırılamaz. Ayrıca işçinin cinsiyeti nedeniyle özel koruyucu hükümlerin uygulanması, daha düşük bir ücretin uygulanmasını haklı kılmaz (4857 m.5).
Bu kural “aynı iş” ile sınırlı değildir; eşit değerdeki işleri de kapsar. Kadın veya erkek olduğu için düşük ücret alan işçi, kanunda sayılan bir sebebe dayalı ayrımcılığa uğradığı için ücret farkının yanında ayrımcılık tazminatı da isteyebilir. Ayrımcılık tazminatının genel şartları için ayrımcılık tazminatı nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Kısmî süreli veya belirli süreli çalışana daha düşük ücret ödenebilir mi?
İş Kanunu, çalışma biçimine dayalı farklılıklar için de ayrı bir kural içerir: İşveren, esaslı sebepler olmadıkça tam süreli çalışan işçi karşısında kısmî süreli (part-time) çalışan işçiye, belirsiz süreli çalışan işçi karşısında belirli süreli (süresi önceden belirlenmiş sözleşmeyle çalışan) işçiye farklı işlem yapamaz (4857 m.5).
Bu kural, kısmî süreli çalışanın tam süreli çalışanla aynı toplam ücreti alması gerektiği anlamına gelmez; çalışılan süreye göre ücret belirlenmesi doğaldır. Yasak olan, yalnızca kısmî süreli veya belirli süreli çalışıldığı için esaslı bir sebep olmadan daha düşük ücret ya da daha az hak verilmesidir. Örneğin aynı işi yapan belirli süreli işçinin, yalnızca sözleşmesinin süreli olması nedeniyle primden veya zamdan dışlanması bu kapsamda değerlendirilebilir.
Sözleşmede kararlaştırılan zam ödenmezse ne olur?
Eşitsizlikten farklı bir durum da sözleşmede vaat edilen zammın uygulanmamasıdır. İş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde belirli bir ücret artışı kararlaştırılmışsa ve işveren bunu uygulamıyorsa, ücret sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmiyor demektir. Bu durum, emsal işçiyle karşılaştırma yapmaya gerek kalmadan m.24/II-e kapsamında değerlendirilebilir ve işçi aradaki farkı talep edebilir.
Haklı fesihte hangi haklar istenebilir?
Eşit davranma borcuna aykırılık nedeniyle sözleşmesini haklı olarak fesheden işçi şunları isteyebilir:
- Kıdem tazminatı: İşçinin m.24’e dayanan feshi, en az bir yıllık kıdem şartıyla kıdem tazminatı hakkı doğurur (1475 m.14; 4857 geçici m.1). Şartlar için kıdem tazminatı şartları yazımıza bakabilirsiniz.
- Ücret, zam ve prim farkı: Kanun, eşit davranma ilkesine aykırılıkta işçinin “yoksun bırakıldığı haklarını” isteyebileceğini öngörür (4857 m.5).
- Ayrımcılık tazminatı: Kanunun ifadesiyle “dört aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminat” (4857 m.5). Bu tazminatın her eşitsizlikte mi, yoksa yalnızca kanunda sayılan veya benzer bir sebebe dayalı ayrımcılıkta mı istenebileceği konusunda uygulamada farklı görüşler bulunmaktadır; ağırlıklı yaklaşım ikincisi yönündedir.
Kaynaklarda bu talepler, şartları ayrı ayrı gerçekleşmişse birlikte ileri sürülebilir olarak aktarılmaktadır. Haklı nedenle fesheden işçi ise kendisi feshettiği için ihbar tazminatı alamaz.
Fesih haklı bulunmazsa kıdem tazminatı alınamaz. Üstelik işçi bildirim süresine uymadan ayrılmış sayılacağından, işverenin ihbar tazminatı talebiyle karşılaşabilir (4857 m.17). Bu nedenle ayrılmadan önce farkın gerçekten keyfî olup olmadığını ve delillerinizi değerlendirmek önemlidir. Ayrıntılar için istifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi? yazımıza bakabilirsiniz.
Haklı fesih için süre var mı?
İş Kanunu m.26’ya göre, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâllere dayanan fesih yetkisi, durumun öğrenildiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz. Ücretle ilgili bentler de m.24/II içinde yer aldığından bu süre gözetilmelidir.
Ücret eşitsizliği çoğu zaman her ay yeniden tekrarlanan bir durumdur. Böyle süregelen bir eşitsizlikte altı iş günlük sürenin nasıl hesaplanacağı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Güvenli olan, farkı öğrendikten ve delillerinizi topladıktan sonra fesih kararını uzun süre bekletmemektir.
Eşit ücret verilmediğini nasıl ispat edersiniz?
Kural olarak eşit davranma borcuna aykırılığı işçi ispat eder. Ancak işçi bir ihlalin varlığı ihtimalini güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren ihlal olmadığını ispat etmek zorunda kalır (4857 m.5). Kaynaklarda aktarılan kararlarda da farklılığı haklı kılan objektif nedenleri ortaya koymanın işverene düştüğü vurgulanmaktadır.
- Emsal işçiyi belirleyinSizinle aynı işyerinde, aynı veya benzer görevi, benzer kıdem ve nitelikle yapan çalışanı tespit edin. Karşılaştırmanın gücü, emsalin gerçekten sizinle aynı durumda olmasına bağlıdır.
- Ücret belgelerini toplayınKendi bordrolarınız, banka kayıtlarınız, zam duyuruları ve görev tanımları temel delillerdir. Emsal işçinin bordrolarına erişemiyorsanız, davada bunların işverenden getirtilmesi istenebilir.
- Tanık ve yazışmaları hazırlayınAynı işi yaptığınızı ve farkın gerekçesiz olduğunu bilen iş arkadaşlarının beyanları ile e-posta ve mesajlar önemlidir. Yalnızca soyut tanık beyanlarının yetersiz görülebileceğini unutmayın.
- Fesih bildirimini gerekçeli yazınBildirimde feshin eşit davranma borcuna aykırılığa dayandığını, emsal işçiyle aranızdaki ücret farkını ve dayandığınız kanun hükümlerini açıkça yazın; noter gibi teslimi ispatlanabilir bir yol tercih edin.
Fesih bildiriminde yalnızca “istifa ediyorum” yazmak, ayrılışın haklı nedene dayandığını sonradan ispat etmeyi zorlaştırabilir. Performans farkı ileri süren işverenin bu iddiasını önceden belirlenmiş ve herkese aynı şekilde uygulanmış ölçütlerle desteklemesinin önemli olduğu da kaynaklarda belirtilmektedir.
Dava ve arabuluculuk süreci nasıl işler?
Kıdem tazminatı, ücret farkı ve ayrımcılık tazminatı kanuna veya iş sözleşmesine dayanan alacaklar olduğundan, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 m.3). Süreç için işçi-işveren arabuluculuğu yazımıza bakabilirsiniz.
Zamanaşımı bakımından ücret alacaklarında süre beş yıl, kıdem tazminatında da beş yıldır (4857 m.32, ek m.3).
Ne zaman avukata danışmak gerekir?
Eşit ücret gerekçesiyle fesih, geri dönüşü olmayan bir adımdır ve sonucu büyük ölçüde emsal işçinin gerçekten sizinle aynı durumda olup olmadığına ve işverenin ileri sürebileceği objektif nedenlere bağlıdır. Altı iş günlük süre, fesih bildiriminin içeriği ve delillerin fesihten önce toplanması kıdem tazminatı hakkınızı doğrudan etkiler. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Aynı işi yapan arkadaşım daha fazla maaş alıyorsa istifa edip kıdem tazminatı alabilir miyim?
Aradaki farkın kıdem, eğitim, performans gibi objektif bir nedene dayanmadığı ve keyfî olduğu ispat edilirse, uygulamada bu durum haklı fesih sebebi sayılmakta ve en az bir yıllık kıdemi olan işçi kıdem tazminatı alabilmektedir. Objektif bir neden varsa fesih haklı sayılmayabilir.
Bana zam yapılmaması haklı fesih sebebi mi?
Kanunda işverene genel bir zam yapma zorunluluğu yoktur; zam yapılmaması tek başına haklı neden sayılmamaktadır. Ancak sözleşmede kararlaştırılan zam ödenmezse veya aynı durumdaki diğer işçilere zam yapılıp size gerekçesiz yapılmazsa durum değişebilir.
Eşit ücret verilmediği için fesihte ihbar tazminatı alınır mı?
Hayır. Sözleşmeyi haklı nedenle fesheden işçi kendisi feshettiği için ihbar tazminatı alamaz. Fesih haklı bulunmazsa ise işçinin işverene ihbar tazminatı ödemesi gündeme gelebilir.
Kadın olduğum için erkek iş arkadaşımdan daha az maaş alıyorum, ne yapabilirim?
Aynı veya eşit değerde bir iş için cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret kararlaştırılamaz (İş K. m.5). Bu durumda ücret farkı ve dört aya kadar ücreti tutarında ayrımcılık tazminatı istenebilir; şartları varsa sözleşme haklı nedenle de feshedilebilir.
Diğer çalışanların maaşını bilmiyorum, nasıl ispat ederim?
Emsal çalışanların bordrolarının işverenden getirtilmesi mahkemeden istenebilir. Ayrıca tanık beyanları, yazışmalar ve görev tanımları kullanılabilir. İşçi ihlali güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koyarsa, ihlal olmadığını işveren ispat etmek zorundadır.
Dayanak mevzuat ve kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.