Arabuluculuk Toplantısına Gitmezsem Ne Olur? Yargılama Gideri ve Vekâlet Ücreti Sonuçları

Arabuluculuk Toplantısına Gitmezsem Ne Olur? Yargılama Gideri ve Vekâlet Ücreti Sonuçları

Zorunlu arabuluculukta ilk toplantıya mazeretsiz katılmamanın sonuçları: yargılama giderlerinin yarısı, vekâlet ücretinin yarısı ve tüketiciler için istisna.

Zorunlu (dava şartı) arabuluculukta ilk toplantıya geçerli bir mazeret göstermeden katılmazsanız, adınız son tutanağa yazılır ve sonradan açılan davada haklı çıksanız bile karşı tarafın ödemesi gereken yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulursunuz; lehinize de vekâlet ücretinin ancak yarısına hükmedilir (HUAK m.18/A-11; 7036 m.3/12). Tüketiciler bu yaptırımın dışındadır. Bu yazıda arabuluculuk toplantısına gitmemenin sonuçlarını resmî metne dayanarak anlatıyoruz.

Arabuluculuk toplantısına katılmak zorunlu mu?

Arabuluculuk temelde gönüllü bir yöntemdir: taraflar süreci sürdürmekte, sonuçlandırmakta veya süreçten vazgeçmekte serbesttir (HUAK m.3). Ancak kanun, dava şartı olan arabuluculuk bakımından bu kuralın 18/A maddesi saklı kalmak üzere geçerli olduğunu açıkça belirtir.

Yani kimse sizi zorla toplantıya getiremez. Ama dava şartı arabuluculukta ilk toplantıya katılmamanın, ileride açılacak davada masraf yönünden aleyhinize sonuçları vardır. Toplantıya katılıp anlaşmamak ise herhangi bir yaptırıma bağlanmamıştır.

İlk toplantıya katılır, anlaşmazsanız

Son tutanakta "anlaşamama" yazılır. Davada yargılama giderleri ve vekâlet ücreti, genel kurallara göre davanın sonucuna bakılarak belirlenir. Kanunda katılım yaptırımı uygulanmaz.

İlk toplantıya mazeretsiz katılmazsanız

Son tutanakta katılmayan taraf olarak belirtilirsiniz. Davada haklı çıksanız bile karşı tarafın ödemesi gereken yargılama giderlerinin yarısından sorumlu olursunuz; lehinize vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir.

Kanun tam olarak ne diyor?

HUAK m.18/A-11 ve iş uyuşmazlıklarında aynı içerikteki 7036 m.3/12’ye göre:

  • Taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaz ve bu nedenle arabuluculuk sona ererse, katılmayan taraf son tutanakta belirtilir.
  • Bu taraf, davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile, karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur.
  • Ayrıca bu taraf lehine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir.
  • Her iki taraf da ilk toplantıya katılmazsa, sonra açılan davada tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.

Sade bir anlatımla: Normalde davayı kazanan taraf, yaptığı masrafları karşı taraftan alır. Toplantıya mazeretsiz gelmeyen taraf davayı kazansa bile, karşı tarafın ödemesi gereken bu masrafların yarısını kendisi üstlenir ve kendisine ödenecek vekâlet ücreti de yarıya iner. Somut tutarlar her dosyada farklıdır ve mahkeme tarafından belirlenir. Burada önemli olan, yaptırımın davanın esasını değil, yalnızca masrafların kime yükleneceğini etkilemesidir; davayı kazanmanıza engel olmaz, ancak kazancınızı azaltabilir.

Bilgi

Bu kural 7531 sayılı Kanunla değişmiş ve yeni hâli 14 Kasım 2024'te yürürlüğe girmiştir. Önceki düzenlemede katılmayan taraf yargılama giderinin tamamından sorumlu tutuluyor ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmiyordu. Bu tarih civarındaki arabuluculuk süreçlerinde hangi hükmün uygulanacağı dosya bazında değerlendirilmelidir.

Yaptırım hangi uyuşmazlıklarda uygulanır?

Yaptırım, dava şartı olan arabuluculuk süreçleri için öngörülmüştür. HUAK m.18/A, dava şartı arabuluculuğun tüm türlerine (ticari, kira, kat mülkiyeti, komşuluk, ortaklığın giderilmesi, tüketici) uygulanır; ancak tüketiciler bakımından aşağıda anlatılan istisna vardır. İş uyuşmazlıklarında aynı kural 7036 m.3/12’de ayrıca yer alır.

İhtiyari (isteğe bağlı) arabuluculukta ise bu yaptırım yoktur. Orada taraflardan birinin arabulucuya başvuru teklifine otuz gün içinde olumlu cevap verilmezse, aksi kararlaştırılmadıkça teklif reddedilmiş sayılır (HUAK m.13/2).

Toplantı nerede yapılır?

Dava şartı arabuluculukta görüşmeler, taraflar aksini kararlaştırmadıkça, arabulucuyu görevlendiren büronun bağlı olduğu adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonunun yetki alanı içinde yürütülür (HUAK m.18/A-17; iş uyuşmazlıklarında 7036 m.3/19). Arabulucu, ilk oturumun tarihi ve yeri konusunda önce taraflarla iletişim kurar; uzlaşma sağlanamazsa tarih ve yeri kendisi belirler (Yönetmelik m.25/3).

Yönetmeliğe göre arabulucu görevlendirildikten sonra, başvuran taraftan başlayarak asıl taraflarla ön görüşme yapar, uyuşmazlığın esasını öğrenir ve tarafları arabuluculuğun esasları, süreci ve sonuçları hakkında aydınlatır (Yönetmelik m.25/2). Bu ön görüşme, toplantı tarihinin herkes için uygun belirlenmesi açısından da bir fırsattır. Uzak bir şehirde yaşıyorsanız veya belirli günlerde katılamıyorsanız bunu bu aşamada belirtmeniz yararlı olur.

Tüketiciler için istisna var mı?

Evet. Tüketici uyuşmazlıklarında HUAK m.18/A-11 tüketici aleyhine uygulanmaz (6502 m.73/A-2). Tüketici ilk toplantıya katılmasa bile bu masraf yaptırımıyla karşılaşmaz. Buna karşılık satıcı, sağlayıcı veya diğer karşı taraf mazeretsiz katılmazsa, yaptırım ona uygulanabilir. Tüketici arabuluculuğunun diğer özellikleri için tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk mu hakem heyeti mi yazısına bakabilirsiniz.

Kendim gidemezsem ne yapabilirim?

Toplantıya bizzat katılmanız şart değildir. Taraflar görüşmelere bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılabilir (HUAK m.15/6). İş uyuşmazlıklarında işveren, yazılı belgeyle yetkilendirdiği bir çalışanını da gönderebilir; bu kişi son tutanağı imzalayabilir (7036 m.3/18).

  1. Daveti ciddiye alınArabulucu sizi telefon, SMS, e-posta gibi her türlü iletişim aracıyla davet edebilir ve bunu belgeye bağlar (HUAK m.18/A-7). Avukatınız olsa bile arabulucu sizi ayrıca bilgilendirir.
  2. Tarih uymuyorsa hemen bildirinArabulucu toplantı tarihini ve yerini önce taraflarla iletişim kurarak belirlemeye çalışır; mutabakat olmazsa kendisi belirler (Yönetmelik m.25/3). Uygun olmadığınızı erken bildirmek yeni bir tarih bulunmasını kolaylaştırır.
  3. Temsilci veya avukat gönderinBizzat katılamıyorsanız avukatınız veya kanuni temsilciniz katılabilir.
  4. Mazeretinizi belgeleyinHastalık gibi bir engel varsa durumu arabulucuya derhal bildirin ve belgesini saklayın.

Geçerli mazeret neleri kapsar?

Kanun “geçerli mazeret” kavramını tanımlamamış, örnek de saymamıştır. Mazeretin geçerli olup olmadığı somut olayın koşullarına göre değerlendirilir. Yönetmelik, arabulucunun tarafları her türlü iletişim aracıyla davet ettiğini belgelendirmesini ve arabulucunun düzenlediği belgelerin geçerli mazeretin değerlendirilmesinde esas alınmasını öngörür (Yönetmelik m.25/9).

Bu nedenle, toplantıya katılamayacaksanız bunu toplantıdan önce ve izlenebilir bir yolla (yazılı mesaj, e-posta) arabulucuya bildirmeniz önemlidir. Davete hiç dönüş yapmamak, sonradan mazeret ileri sürmeyi zorlaştırabilir.

Yaptırımın yalnızca ilk toplantıya katılmama için öngörüldüğünü de belirtelim. İlk toplantıya katıldıktan sonra süreçten çekilmek, kanunda bu tür bir masraf yaptırımına bağlanmamıştır (HUAK m.17/1-c).

Arabulucu bana hiç ulaşamazsa ne olur?

Arabulucu, büronun verdiği iletişim bilgilerini esas alır, gerekirse kendiliğinden araştırma yapar ve tarafları her türlü iletişim aracıyla bilgilendirip ilk toplantıya davet eder; bu işlemleri belgeye bağlar (HUAK m.18/A-7). Yönetmeliğe göre arabulucu taraflara ulaşamazsa, ulaşmak için hangi yolları denediğini ve hangi sebeplerle ulaşamadığını son tutanakta belirtir (Yönetmelik m.24/3).

Taraflara ulaşılamaması da arabuluculuk faaliyetini sona erdiren hâllerden biridir (HUAK m.18/A-10). Kanundaki masraf yaptırımı ise “geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmama” hâline bağlanmıştır. Davetin size gerçekten ulaşıp ulaşmadığı, yaptırımın uygulanıp uygulanamayacağı bakımından önem taşır ve somut olayda değerlendirilir. Bu nedenle iletişim bilgilerinizin (özellikle e-Devlet ve resmî kayıtlardaki telefon ve adres bilgilerinizin) güncel olması yararlıdır.

Yaptırıma kim karar verir?

Arabulucu bir yaptırım uygulamaz; yalnızca ilk toplantıya katılmayan tarafı son tutanakta belirtir. Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti hakkında karar, arabuluculuktan sonra açılan davada mahkeme tarafından verilir. Mahkeme bunu yaparken son tutanağı ve arabulucunun davete ilişkin belgelerini dikkate alır.

Katılmamak dava hakkımı ortadan kaldırır mı?

Hayır. Toplantıya katılmamak dava açma hakkınızı ortadan kaldırmaz; son tutanakla dava yolu açılır (HUAK m.18/A-10). Yaptırım yalnızca yargılama giderleri ve vekâlet ücreti bakımındandır. Davanın esası, yani kimin haklı olduğu, mahkemede delillere göre belirlenir.

İki tarafın da katılmadığı duruma ayrıca değinelim: Her iki taraf da ilk toplantıya katılmazsa arabuluculuk sona erer ve sonra açılan davada tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır (HUAK m.18/A-11). Yani davayı kazanan taraf bile, kendi yaptığı masrafları karşı taraftan isteyemez. Kanun bu kuralı, toplantıya katılmayan tarafın başvuran mı yoksa karşı taraf mı olduğuna göre ayırmamıştır; yaptırım her iki taraf için de aynı şekilde öngörülmüştür. Başvuruyu yapan kişinin kendi başlattığı sürecin ilk toplantısına mazeretsiz katılmaması da bu nedenle aleyhine sonuç doğurabilir.

Bununla birlikte, toplantıya katılmak çoğu zaman tarafların karşı tarafın talebini ve dayanağını görmesini sağlar. Görüşmeler kural olarak gizlidir; görüşmede ileri sürülen görüş, teklif ve kabuller sonradan açılan davada kural olarak delil olarak ileri sürülemez (HUAK m.4 ve m.5). Bu nedenle katılmak, anlaşma olmasa bile kural olarak size hukuki bir dezavantaj getirmez. Arabulucu da hiçbir tarafın vekili değildir; tarafsız ve bağımsız olarak süreci yürütür (HUAK m.9).

Ne zaman avukata danışmak gerekir?

Bir arabuluculuk daveti aldıysanız ve uyuşmazlığın ne olduğunu, size karşı hangi talebin ileri sürüldüğünü tam anlayamıyorsanız, toplantıdan önce hukuki durumunuzu öğrenmeniz yararlı olur. Özellikle bir anlaşma teklifiyle karşılaşma ihtimaliniz varsa, anlaşma belgesinin bağlayıcılığını bilmek önemlidir: anlaşılan hususlarda sonradan dava açılamaz (HUAK m.18/5).

Genel kurallar için zorunlu arabuluculuk nedir ve iş uyuşmazlıkları için işçi-işveren arabuluculuğu adım adım yazılarına da bakabilirsiniz. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Arabuluculuğa gitmek zorunda mıyım?

Kanun sizi toplantıya katılmaya zorlamaz; ancak dava şartı arabuluculukta ilk toplantıya geçerli mazeretsiz katılmamanın, sonradan açılan davada masraf ve vekâlet ücreti bakımından aleyhinize sonuçları vardır.

Toplantıya gidersem anlaşmak zorunda mıyım?

Hayır. Toplantıya katılmak anlaşmayı kabul etmek anlamına gelmez. Taraflar istedikleri zaman süreçten çekilebilir (HUAK m.3 ve m.17).

Kendim gidemezsem avukatım katılabilir mi?

Evet. Taraflar görüşmelere bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılabilir (HUAK m.15/6). İş uyuşmazlıklarında işveren, yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanını da gönderebilir.

Geçerli mazeret nedir?

Kanunda tek tek sayılmamıştır; somut olaya göre değerlendirilir. Mazeretinizi mümkün olan en kısa sürede arabulucuya bildirmeniz ve belgelemeniz önemlidir.

Tüketici olarak arabuluculuğa katılmazsam ne olur?

İlk toplantıya katılmama yaptırımı (HUAK m.18/A-11) tüketici aleyhine uygulanmaz (6502 m.73/A-2). Satıcı veya sağlayıcı katılmazsa ise yaptırım ona uygulanabilir.

Dayanak mevzuat ve kaynaklar

Av. Arb. Burcu Benli YörükAvukat ve Arabulucu, BB Hukuk Bürosu
Mesleki profil

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.

Arabuluculuk

Görüşme ve bilgi talepleri

Dosyanızla ilgili görüşme talebinizi iletişim sayfasındaki form, telefon veya e-posta yoluyla iletebilirsiniz.

İletişime geçin